ภัททกาปิลานีเถริยาปทาน

ภัททกาปิลานีเถริยาปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติและเส้นทางสู่วิมุตติของพระภัททกาปิลานีเถรี ผู้เป็นเลิศด้านผู้มีอภิญญาและเป็นภรรยาเก่าของพระมหากัสสปะเถระ โดยเนื้อหาสรุปได้ดังนี้

• การตั้งความปรารถนาในอดีตชาติ: ในสมัยพระปทุมุตตรพุทธเจ้า นางได้เกิดเป็นภรรยาเศรษฐีที่เมืองหํสวดี ได้ฟังธรรมพร้อมสามีและได้ถวายมหาทานเพื่อบูชาพระพุทธเจ้า พร้อมทั้งตั้งความปรารถนาจะได้เป็นสาวิกาของพระพุทธเจ้าพระนามว่าโคตมะ ในกัปที่แสนไกล
• การสั่งสมบุญและการชดใช้กรรม: นางได้เวียนว่ายตายเกิดในสุคติและทุคติ ได้สร้างบุญกุศลครั้งใหญ่ร่วมกับพระมหากัสสปะในหลายภพชาติ เช่น การสร้างเจดีย์ บูชาพระพุทธเจ้าและพระปัจเจกพุทธเจ้าด้วยของหอมและประทีป แต่อย่างไรก็ตาม ด้วยวิบากกรรมที่เคยประทุษร้ายต่อพระปัจเจกพุทธเจ้าในชาติหนึ่ง ทำให้ในบางชาติมีกลิ่นปาก แต่นางก็ได้แก้ไขด้วยการทำบุญถวายทานอันประณีตจนพ้นจากวิบากกรรมนั้น
• ชาติปัจจุบันและการบรรลุธรรม: ในชาติสุดท้าย นางเกิดเป็นภัททากาปิลานี ธิดาของกปิลบราษัทในเมืองสากลา และได้แต่งงานกับปิปผละมาณพ (พระมหากัสสปะ) ทั้งสองมีความเบื่อหน่ายในกามารมณ์และสังสารวัฏ จึงตัดสินใจออกบวชร่วมกัน ต่อมานางได้อุปสมบทในสำนักของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า (ผ่านทางพระนางพชาบดีโคตมี) ด้วยคำแนะนำของพระพุทธองค์ ทำให้ไม่นานนักก็บรรลุนิพพาน เป็นพระอรหันต์ผู้ทรงอภิญญาและปฏิสัมภิทา 4

พระเถรีได้เปล่งอุทานแสดงความสลดใจในภัยของวัฏสงสาร ความสำคัญของการมีกัลยาณมิตรที่ดี (พระมหากัสสปะ) และความสำเร็จในการปฏิบัติธรรมตามคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจนสิ้นอาสวะกิเลส