สุมนพุทธวงศ์

สุมนพุทธวงศ์ เป็นพุทธประวัติของ พระสุมนพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าองค์ที่ 5 ในพุทธวงศ์ พระองค์ทรงอุบัติขึ้นถัดจากพระมังคลพุทธเจ้า ทรงเป็นผู้นำโลกผู้ไม่มีใครเสมอเหมือน พระองค์ได้ประกาศพระธรรมจักรที่เมืองเมขลา ทรงแสดงธรรมจนเหล่าสรรพสัตว์บรรลุธรรมเป็นจำนวนมาก และทรงวางรากฐานการปฏิบัติธรรมโดยเปรียบเทียบมรรคผลเป็นเสมือนถนนสายหลัก (สติปัฏฐาน) ที่นำพาเหล่าเวไนยสัตว์ไปสู่ความหลุดพ้น

ในสมัยของพระสุมนพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ (ผู้ซึ่งต่อมาคือพระสมณโคดมพุทธเจ้า) ได้เสวยพระชาติเป็น พญานาคราช นามว่า "อตุละ" ผู้มีฤทธิ์มาก เมื่อพระโพธิสัตว์ได้พบพระพุทธองค์ ได้ทรงนำเหล่าบริวารนาคมาถวายการต้อนรับด้วยทิพยดนตรี ถวายภัตตาหาร และผ้าคู่แก่พระพุทธเจ้าพร้อมคณะสงฆ์ ด้วยเหตุนี้ พระสุมนพุทธเจ้าจึงได้พยากรณ์ว่าในอนาคตอันยาวนาน พญานาคราชองค์นี้จะได้เป็นพระพุทธเจ้าเช่นเดียวกัน พระโพธิสัตว์เมื่อได้รับพุทธพยากรณ์จึงเกิดความปีติเลื่อมใส และตั้งจิตมั่นในการบำเพ็ญ ทศบารมี ให้ยิ่งขึ้นไป

ประวัติและเกียรติคุณของพระสุมนพุทธเจ้าที่สำคัญมีดังนี้:

• ประวัติส่วนพระองค์: ทรงครองเรือนอยู่ 9,000 ปี ในปราสาท 3 หลัง ก่อนออกผนวช ทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาเป็นเวลา 10 เดือน และตรัสรู้ ณ โคนต้นนาคพฤกษ์
• การประกาศธรรม: ทรงแสดงธรรมท่ามกลางการชุมนุมครั้งใหญ่ถึง 3 ครั้ง โดยในแต่ละครั้งมีผู้บรรลุธรรมเป็นจำนวนมหาศาล (หลักโกฏิ)
• ลักษณะสำคัญ: พระวรกายสูง 90 ศอก มีรัศมีรุ่งเรืองดุจทองคำแผ่ซ่านไปทั่วหมื่นโลกธาตุ
• อัครสาวกและอุปัฏฐาก: พระสุมนพุทธเจ้ามีพระอัครสาวกคือ พระสรัณะและพระภาวิตัตตะ ส่วนพระอุปัฏฐากคือ พระอุทัย
• การปรินิพพาน: พระองค์ทรงมีพระชนมายุ 90,000 ปี ก่อนจะเสด็จดับขันธปรินิพพาน ณ อังคาราม โดยมีพระสถูปเจดีย์สูง 4 โยชน์เป็นอนุสรณ์แห่งความดีงามของพระองค์

เนื้อหาในพระสูตรนี้เน้นย้ำถึง ความไม่เที่ยงของสังขาร ทั้งตัวพระพุทธเจ้า รัตนชาติ และคุณธรรมทั้งหลาย เมื่อถึงกาลเวลาอันควรย่อมดับสลายไป คงเหลือไว้เพียงแต่การสั่งสมบารมีและความเลื่อมใสในพระสัทธรรมที่เหล่าพุทธสาวกได้ถือปฏิบัติสืบต่อกันมา