มูคปักขจริยา

เนื้อหาจาก มูคปักขจริปา (เตมิยจริยา) ในจริยาปิฎก แสดงถึงการบำเพ็ญ อธิษฐานบารมี ของพระโพธิสัตว์เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็น พระเตมีย์กุมาร พระราชโอรสของพระเจ้ากาสีราช ซึ่งเหตุการณ์สำคัญสามารถสรุปเป็นประเด็นหลักได้ดังนี้

• จุดเริ่มต้นแห่งความสลดใจ: เมื่อแรกประสูติ พระราชบิดาได้ให้ Mūgapakkha (พระเตมีย์) นอนบนพระแท่นภายใต้เศวตฉัตรขาว วันหนึ่งเมื่อตื่นบรรทมและทอดพระเนตรเห็นเศวตฉัตรนั้น พระองค์ระลึกชาติได้และเห็นนิมิตถึงภัยในนรกอันเกิดจากการได้ครองราชสมบัติและตัดสินคดีความด้วยความไม่ยุติธรรม ทำให้เกิดความกลัวและตั้งจิตแน่วแน่ว่าจะหาทางพ้นจากภัยนี้
• คำแนะนำจากเทพยดา: เทพยดาผู้เคยเป็นญาติในอดีตชาติได้มาปรากฏกายและแนะนำให้พระองค์แกล้งทำเป็นคนโง่เขลา เพื่อให้ผู้คนรังเกียจและปล่อยตัวไป ซึ่งพระองค์ยินดีรับคำแนะนำนั้นด้วยความปีติ
• การบำเพ็ญอธิษฐานจิต: พระเตมีย์ได้อธิษฐานบารมีรักษา 3 อาการ คือ การเป็นคนใบ้ หนูปิด (หูหนวก) และง่อยเปลี้ย (เดินไม่ได้) โดยอดทนใช้ชีวิตอยู่เช่นนั้นเป็นเวลาถึง 16 ปี แม้จะถูกทดสอบด้วยวิธีการต่างๆ หรือถูกมองว่าเป็นกาลกรรณีและถูกขับไล่ พระองค์ก็ไม่เคยย่อท้อ
• การทดสอบครั้งสุดท้าย: ในที่สุดพระราชบิดามารดาและเสนาอำมาตย์ได้ให้สารถีนําพระองค์ขึ้นรถไปฝังในป่าลึก ขณะที่สารถีขุดหลุมเพื่อฝัง พระองค์ยังคงรักษาอธิษฐานจิตไว้อย่างมั่นคง ไม่หวั่นไหวต่อคำขู่

คำสอนหลัก: พระสูตรนี้แสดงถึงความเด็ดเดี่ยวในการบำเพ็ญ อธิษฐานบารมี เพื่อบรรลุพระสัพพัญญุตญาณ (การตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า) โดยมีความมุ่งมั่นสูงสุดในการเสียสละความสุขสบายทางโลกและความเป็นพระราชา มุ่งเน้นการรักษาศีลและข้อวัตรปฏิบัติอย่างเคร่งครัดโดยไม่รักตัวกลัวตาย เพื่อความหลุดพ้นและความดีงามที่แท้จริง