วัฏฏกโปตกจริยา

เนื้อหาจาก วัฏฏกโปตกจริยา (จริยาปิฎก ยุทธัญชัยวรรค สัจจปารมี) แสดงถึงเรื่องราวในอดีตชาติของพระโพธิสัตว์ เมื่อเสวยพระชาติเป็น นกกระทาโพธิสัตว์ (วัฏฏโปตกะ) ที่ยังเป็นลูกนกตัวเล็ก ๆ ยังบินไม่ได้ มีเพียงเนื้อและขนอ่อนอยู่ในรัง โดยมีพ่อแม่คอยหาอาหารมาป้อนและดูแลด้วยความรัก ทำให้รอดชีวิตมาได้ด้วยสัมผัสและความอนุเคราะห์จากมารดาปิตา

ต่อมาในฤดูร้อน เกิดเหตุการณ์ ไฟป่าลุกไหม้ (ดวฑาโห) ลามเข้ามาใกล้รังอย่างรวดเร็ว ด้วยความกลัวและสัญชาตญาณเอาตัวรอด พ่อแม่นกจึงบินหนีเอาตัวรอดไปก่อน ทิ้งลูกนกไว้ในรังเพียงลำพัง ลูกนกซึ่งไม่มีกำลังกาย ขาและปีกยังใช้งานไม่ได้ จึงไม่สามารถบินหนีไปไหนได้ ตกอยู่ในภาวะวิกฤตและไร้ที่พึ่งพิง

ในวินาทีวิกฤตินั้น ลูกนกไม่ได้ตื่นตระหนกจนขาดสติ แต่ได้พิจารณาถึงหลักธรรมและความจริงในโลก โดยตั้งคำถามถึงที่พึ่ง และตั้งจิตอธิษฐานด้วย สัจจกิริยา (การกระทำความจริงให้ปรากฏ) โดยอาศัยคุณธรรมหลัก ดังนี้

• ระลึกถึงพระคุณของ ศีลคุณ สัจจะ ความบริสุทธิ์ และความเมตตาปรานี ที่มีอยู่จริงในโลก
• อ้างอิงถึง กำลังแห่งธรรม (ธัมมพล) และระลึกถึงพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอดีต
• กล่าวสัจวาจาอธิษฐานว่า ตนเองมีปีกแต่ยังบินไม่ได้ มีขาแต่ยังเดินไม่ได้ และพ่อแม่ก็หนีไฟไปแล้ว ขอให้ไฟป่าดับลง

ด้วยเดชแห่ง สัจจปารมี ที่พระโพธิสัตว์ได้บำเพ็ญ ไฟป่าที่กำลังลุกโชนมหึมากลับถอยร่มและดับลงทันที ราวกับไฟที่ลามไปถึงแผ่นน้ำ 16 ไร่ พระองค์จึงทรงรอดพ้นจากภัยพิบัติในครั้งนั้น นับเป็นตัวอย่างของการบำเพ็ญสัจจบารมีอันยอดเยี่ยม