ปุคคลวรรค

ปุคคลวรรคในพระสูตรนี้ (AN 2.52-63) นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับบุคคลประเภทต่าง ๆ และคุณสมบัติเฉพาะของพวกเขา รวมถึงหลักปฏิบัติเพื่อความสงบสุขในการอยู่ร่วมกัน

• บุคคลผู้ประเสริฐและนำประโยชน์สุข: พระสูตรชุดแรก (๕๒-๕๕) เน้นย้ำว่าบุคคล ๒ ประเภทที่อุบัติขึ้นในโลกเพื่อประโยชน์สุขของมหาชน นำความอัศจรรย์มาสู่โลก เป็นที่น่าเสียดายเมื่อละโลกไป และควรค่าแก่การสร้างสถูปเจดีย์เพื่อระลึกถึง คือ พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า และ พระเจ้าจักรพรรดิ
• ประเภทของพระพุทธเจ้า: พระสูตรที่ ๕๖ ระบุว่า พระพุทธเจ้ามี ๒ ประเภท คือ พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (ผู้ตรัสรู้เองและสอนผู้อื่น) และ พระปัจเจกพุทธเจ้า (ผู้ตรัสรู้เองแต่ไม่ได้สอนผู้อื่น)
• ผู้ไม่สะดุ้งเมื่อฟ้าผ่า: พระสูตรชุดต่อมา (๕๗-๕๙) เปรียบเทียบผู้ที่ไม่สะดุ้งตกใจเมื่อเกิดเหตุการณ์ร้ายแรง เช่น ฟ้าผ่า กับบุคคล ๒ ประเภท คือ ภิกษุผู้สิ้นอาสวะ (พระอรหันต์) และสัตว์ผู้เป็นอาชาไนย เช่น ช้าง ม้า หรือราชสีห์ แสดงถึงความมั่นคงทางจิตใจของผู้ที่หมดกิเลสแล้ว
• ข้อคิดจากวิถีชีวิต: พระสูตรที่ ๖๐ กล่าวถึงชนชาวป่าที่เลี่ยงการใช้คำพูดแบบธรรมดาด้วย ๒ เหตุผล คือ เพื่อไม่พูดเท็จและไม่พูดเสียดสีผู้อื่นด้วยความเท็จ ส่วนพระสูตรที่ ๖๑ กล่าวถึงความไม่รู้จักพอของสตรีใน ๒ เรื่อง คือ การร่วมประเวณีและการคลอดบุตร
• การอยู่ร่วมกันในหมู่ภิกษุ: พระสูตรที่ ๖๒ สอนเรื่องการอยู่ร่วมกับคนดีและคนไม่ดี ในหมู่ภิกษุ หากอยู่ร่วมกับ คนไม่ดี จะไม่มีใครตักเตือนใคร และไม่ยอมรับการตักเตือน ผิดก็ไม่แก้ไข แต่หากอยู่ร่วมกับ คนดี ทุกคนจะพร้อมตักเตือนและยอมรับการตักเตือนด้วยความขอบคุณและแก้ไขข้อผิดพลาด
• การระงับอธิกรณ์: พระสูตรสุดท้าย (๖๓) เน้นความสำคัญของการระงับอธิกรณ์ (เรื่องที่ต้องแก้ไขในวินัย) หากมีการโต้เถียง ดูหมิ่นความคิด โกรธแค้น ไม่ระงับด้วยดี ย่อมนำไปสู่ความบาดหมาง แต่หากระงับด้วยดี ก็จะไม่นำไปสู่ความบาดหมาง และภิกษุจะอยู่ร่วมกันอย่างผาสุก