สุขวรรค

สุขวรรค (AN 2.64-76) เป็นหมวดพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายเกี่ยวกับความสุขสองชนิดในแง่มุมต่างๆ โดยทรงชี้ให้เห็นถึงความสุขชนิดที่ประเสริฐกว่าในแต่ละคู่ เพื่อนำทางพุทธบริษัทให้แสวงหาความสุขที่ละเอียดประณีตและนำไปสู่การหลุดพ้น

พระพุทธองค์ทรงจำแนกความสุขออกเป็นคู่ๆ และทรงตรัสยืนยันอย่างสม่ำเสมอว่าความสุขชนิดใดเลิศกว่า ดังนี้:

• ความสุขของคฤหัสถ์ กับ ความสุขของบรรพชิต — ความสุขของบรรพชิต ประเสริฐกว่า
• ความสุขในกาม กับ ความสุขจากการงดเว้นกาม — ความสุขจากการงดเว้นกาม ประเสริฐกว่า
• ความสุขที่อาศัยอุปธิ (ความยึดมั่น) กับ ความสุขที่ไม่อาศัยอุปธิ — ความสุขที่ไม่อาศัยอุปธิ ประเสริฐกว่า
• ความสุขที่เศร้าหมอง กับ ความสุขที่ไม่เศร้าหมอง — ความสุขที่ไม่เศร้าหมอง ประเสริฐกว่า
• ความสุขทางเนื้อหนัง (ทางกาย) กับ ความสุขที่ไม่ใช่ทางเนื้อหนัง — ความสุขที่ไม่ใช่ทางเนื้อหนัง ประเสริฐกว่า
• ความสุขของคนเลว กับ ความสุขของพระอริยะ — ความสุขของพระอริยะ ประเสริฐกว่า
• ความสุขทางกาย กับ ความสุขทางใจ — ความสุขทางใจ ประเสริฐกว่า
• ความสุขที่มีปีติ กับ ความสุขที่ปราศจากปีติ — ความสุขที่ปราศจากปีติ ประเสริฐกว่า
• ความสุขที่มีสุข (เวทนา) กับ ความสุขที่ประกอบด้วยอุเบกขา — ความสุขที่ประกอบด้วยอุเบกขา ประเสริฐกว่า
• ความสุขจากสมาธิ กับ ความสุขที่ไม่มีสมาธิ — ความสุขจากสมาธิ ประเสริฐกว่า
• ความสุขที่อาศัยปีติ กับ ความสุขที่อาศัยความไม่มีปีติ — ความสุขที่อาศัยความไม่มีปีติ ประเสริฐกว่า
• ความสุขที่อาศัยความสุข (เวทนา) กับ ความสุขที่อาศัยอุเบกขา — ความสุขที่อาศัยอุเบกขา ประเสริฐกว่า
• ความสุขที่อาศัยรูป กับ ความสุขที่อาศัยอรูป — ความสุขที่อาศัยอรูป ประเสริฐกว่า

โดยสรุป พระสูตรในสุขวรรคนี้สอนให้เห็นว่า แม้ความสุขจะมีหลายระดับ แต่ความสุขที่แท้จริงและประเสริฐที่สุดนั้นคือความสุขที่เกิดจากการฝึกฝนจิตใจ การละกิเลส การปลีกตัวจากกามคุณ การเข้าถึงสมาธิ และการพัฒนาไปสู่ความละเอียดประณีตยิ่งขึ้น จนถึงขั้นที่ปราศจากปีติสุขและอยู่ด้วยอุเบกขา อันเป็นหนทางสู่ความสงบเย็นและนิพพาน