อายาจนวรรค

อายาจนวรรค หรือหมวดว่าด้วยการตั้งความปรารถนา รวบรวมพระสูตรที่ชี้ให้เห็นถึงแนวทางในการสร้างแรงบันดาลใจและหลักปฏิบัติที่นำไปสู่ชีวิตที่ถูกต้องดีงามในพระพุทธศาสนา โดยเริ่มต้นจากการระบุ บุคคลต้นแบบ ที่พุทธบริษัทสี่ควรยึดถือและตั้งความปรารถนาเพื่อเจริญรอยตาม

ผู้มีศรัทธาควรตั้งความปรารถนาเป็นเช่น:

• ภิกษุ: พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ ผู้เป็นแบบอย่างและมาตรวัดสำหรับภิกษุทั้งหลาย
• ภิกษุณี: พระเขมาเถรีและพระอุบลวรรณาเถรี ผู้เป็นแบบอย่างและมาตรวัดสำหรับภิกษุณีทั้งหลาย
• อุบาสก: จิตตคฤหบดีและหัตถกะชาวอาฬวี ผู้เป็นแบบอย่างและมาตรวัดสำหรับอุบาสกทั้งหลาย
• อุบาสิกา: นางขุชชุตตราและนางเวฬุกัณฏกี มารดาของนันทา ผู้เป็นแบบอย่างและมาตรวัดสำหรับอุบาสิกาทั้งหลาย

พระสูตรต่อมาเน้นย้ำถึง ผลของการกระทำและคุณสมบัติของบุคคล โดยเปรียบเทียบระหว่างคนพาลและบัณฑิต:

• คนพาล (ผู้ไม่ฉลาด): บุคคลผู้ไม่พิจารณาไตร่ตรองแล้วสรรเสริญผู้ที่ควรตำหนิ และตำหนิผู้ที่ควรสรรเสริญ, ไม่เลื่อมใสในสิ่งที่ควรเลื่อมใสและเลื่อมใสในสิ่งที่ไม่ควรเลื่อมใส, รวมถึงการประพฤติผิดต่อมารดาบิดาและพระตถาคตกับสาวก ย่อมทำให้ตนเองเสียหาย ถูกติเตียนจากบัณฑิต และก่อบาปมาก
• บัณฑิต (ผู้ฉลาด): บุคคลผู้พิจารณาไตร่ตรองแล้วตำหนิผู้ที่ควรตำหนิ และสรรเสริญผู้ที่ควรสรรเสริญ, เลื่อมใสในสิ่งที่ควรเลื่อมใสและไม่เลื่อมใสในสิ่งที่ไม่ควรเลื่อมใส, รวมถึงการประพฤติชอบต่อมารดาบิดาและพระตถาคตกับสาวก ย่อมทำให้ตนเองคงอยู่สมบูรณ์ ไม่ถูกติเตียนจากบัณฑิต และก่อบุญมาก

ท้ายสุด พระสูตรยังกล่าวถึง สองสิ่งสำคัญ ในการปฏิบัติธรรม:

• การชำระจิตของตน และการไม่ยึดมั่นถือมั่นสิ่งใดในโลก
• ความโกรธและความเคือง
• การขจัดความโกรธ และการขจัดความเคือง

สรุปได้ว่า อายาจนวรรคสอนให้เรามี ความปรารถนาที่ถูกต้อง โดยยึดมั่นในแบบอย่างอันประเสริฐ ใช้ ปัญญาและวิจารณญาณ ในการแยกแยะสิ่งถูกผิด ควรไม่ควร ตลอดจนการ ประพฤติชอบ ต่อผู้มีพระคุณและพระรัตนตรัย พร้อมทั้งมุ่งมั่นที่จะ ชำระจิตใจ ให้บริสุทธิ์จากกิเลส เพื่อความเจริญก้าวหน้าในทางธรรม.