พหุการสูตร

พระสูตรพหุการสูตร (อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต 3.24) เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมเกี่ยวกับ บุคคล ๓ ประเภทผู้มีอุปการะมาก แก่ผู้อื่นอย่างยิ่งยวด โดยทรงเน้นย้ำว่าไม่มีผู้ใดมีอุปการะแก่ผู้อื่นมากยิ่งไปกว่าบุคคลเหล่านี้อีกแล้ว และการตอบแทนคุณของท่านเหล่านั้นก็เป็นสิ่งที่กระทำได้ยากยิ่งนัก บุคคลทั้งสามประเภทนี้ได้แก่:

• ผู้ที่ช่วยให้ผู้อื่นได้ ถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะ คือเป็นที่พึ่งที่ระลึกที่แท้จริง บุคคลผู้นี้มีอุปการะมากแก่ผู้อื่น
• ผู้ที่ช่วยให้ผู้อื่นได้ เข้าใจอริยสัจสี่ตามความเป็นจริง ได้แก่ “นี้คือทุกข์” “นี้คือสมุทัย (เหตุแห่งทุกข์)” “นี้คือนิโรธ (ความดับทุกข์)” และ “นี้คือมรรค (ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์)” บุคคลผู้นี้มีอุปการะมากแก่ผู้อื่น
• ผู้ที่ช่วยให้ผู้อื่นได้ บรรลุวิมุตติ คือความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวงอันปราศจากอาสวะ ได้เป็นอิสระด้วยเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติในภพชาตินี้ และได้อยู่ด้วยการเห็นแจ้งด้วยปัญญาของตนเองเนื่องด้วยกิเลสสิ้นไปแล้ว บุคคลผู้นี้มีอุปการะมากแก่ผู้อื่น

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสรุปว่า บุคคล ๓ ประเภทนี้คือผู้ที่มีอุปการะมากที่สุด แก่ผู้อื่น และไม่มีผู้ใดมีอุปการะมากกว่าบุคคลเหล่านี้อีกแล้ว ทรงย้ำว่า แม้จะปรนนิบัติด้วยการกราบไหว้ ลุกรับ ทำอัญชลี ทำสามีจิกรรม หรือแม้ถวายจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยและบริขารต่าง ๆ แก่ท่านเหล่านั้น ก็ยังไม่อาจทดแทนพระคุณของบุคคลเหล่านี้ได้อย่างง่ายดายเลย.