เขตตสูตร

เขตตสูตร (พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต 3.83) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเปรียบเทียบกิจหรือหน้าที่หลักของชาวนากับภิกษุ เพื่อชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการปฏิบัติธรรมตามหลักไตรสิกขา

พระพุทธองค์ตรัสว่า ชาวนา มีกิจหรือหน้าที่หลัก 3 ประการ คือ

• ไถและพรวนผืนนาให้ดี: เตรียมดินให้พร้อมสำหรับการเพาะปลูก
• หว่านเมล็ดพืชตามฤดูกาล: ลงมือปลูกพืชเมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม
• ชักน้ำเข้าและระบายน้ำออก: จัดการเรื่องน้ำในนาให้พอเหมาะตามความต้องการของพืช

กิจเหล่านี้เป็นสิ่งที่ชาวนาต้องทำอย่างครบถ้วนและถูกกาล เพื่อให้ได้ผลผลิตที่ดีงามและอุดมสมบูรณ์

ในทำนองเดียวกัน พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบว่า ภิกษุ ก็มีกิจหรือหน้าที่หลัก 3 ประการที่พึงปฏิบัติเช่นกัน คือ

• อธิศีลสิกขา: การศึกษาและฝึกอบรมในศีลอันยิ่งยวด ซึ่งเป็นรากฐานของการประพฤติที่ดีงามทั้งทางกายและวาจา
• อธิจิตตสิกขา: การศึกษาและฝึกอบรมในจิตอันยิ่งยวด คือการฝึกฝนจิตให้ตั้งมั่น สงบ และเป็นสมาธิ
• อธิปัญญาสิกขา: การศึกษาและฝึกอบรมในปัญญาอันยิ่งยวด คือการพัฒนาปัญญาให้รู้แจ้งเห็นจริงในธรรมตามความเป็นจริง

กิจเหล่านี้คือหน้าที่สำคัญที่ภิกษุพึงบำเพ็ญเพื่อความเจริญก้าวหน้าในธรรม

ดังนั้น พระพุทธองค์จึงทรงสั่งสอนให้ภิกษุทั้งหลายตั้งใจฝึกฝนตนเองในอธิศีลสิกขา อธิจิตตสิกขา และอธิปัญญาสิกขา ด้วยความ มีฉันทะอย่างแรงกล้า หรือ มีความกระตือรือร้นอย่างยิ่งยวด เพื่อให้การปฏิบัติธรรมเป็นไปอย่างสมบูรณ์และนำไปสู่ความหลุดพ้นจากทุกข์

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →