กัมมันตสูตร

กัมมันตสูตร (AN 3.119) แสดงคำสอนเกี่ยวกับการกระทำ การเลี้ยงชีพ และทิฏฐิ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่ความเสื่อมเสียหรือความสำเร็จในชีวิต โดยแบ่งออกเป็นสองหมวดหมู่หลักดังนี้:

• ความเสื่อม 3 ประการ:
  • ความเสื่อมในกรรม: หมายถึงการกระทำที่ไม่ดี ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติผิดในกาม และการใช้คำพูดที่ไม่ถูกต้อง เช่น พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ หรือพูดเพ้อเจ้อ
  • ความเสื่อมในการเลี้ยงชีพ: หมายถึงการที่อริยสาวกมีมิจฉาอาชีวะ หรือเลี้ยงชีวิตด้วยการประกอบอาชีพที่ไม่ถูกต้องตามหลักธรรม
  • ความเสื่อมในทิฏฐิ: หมายถึงการมีความเห็นผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริง เช่น ไม่เชื่อว่าการให้ทาน การบูชายัญ มีผล ไม่มีผลของกรรมดีกรรมชั่ว โลกหน้าไม่มี มารดาบิดาไม่มี สัตว์ที่เกิดแบบโอปปาติกะไม่มี และไม่มีสมณะหรือพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบที่สามารถรู้แจ้งโลกหน้าด้วยตนเองแล้วประกาศได้
• ความสำเร็จ 3 ประการ:
  • ความสำเร็จในกรรม: หมายถึงการกระทำที่ดี ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม และการใช้คำพูดที่ถูกต้อง เช่น ไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อ
  • ความสำเร็จในการเลี้ยงชีพ: หมายถึงการที่อริยสาวกมีสัมมาอาชีวะ หรือเลี้ยงชีวิตด้วยการประกอบอาชีพที่ถูกต้องตามหลักธรรม
  • ความสำเร็จในทิฏฐิ: หมายถึงการมีความเห็นที่ถูกต้องตรงตามความเป็นจริง เช่น เชื่อว่าการให้ทาน การบูชายัญ มีผล มีผลของกรรมดีกรรมชั่ว โลกหน้ามี มารดาบิดามี สัตว์ที่เกิดแบบโอปปาติกะมี และมีสมณะหรือพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบที่สามารถรู้แจ้งโลกหน้าด้วยตนเองแล้วประกาศได้

พระสูตรนี้เน้นย้ำว่า กรรม (การกระทำทางกายและวาจา) อาชีวะ (การเลี้ยงชีพ) และ ทิฏฐิ (ความเห็น) เป็นรากฐานสำคัญในการกำหนดสุขทุกข์และความเจริญหรือความเสื่อมของชีวิต