อปัณณกสูตร

อปัณณกสูตรนี้กล่าวถึงหลักสำคัญ ๓ ประการที่นำไปสู่ความเสื่อม (วิบัติ) และ ๓ ประการที่นำไปสู่ความสำเร็จ (สัมปทา) ซึ่งเป็นปัจจัยกำหนดภพภูมิในสัมปรายภพ เปรียบเสมือนการทอดลูกเต๋าที่ออกผลตามที่กำหนดไว้แน่นอน

พระสูตรอธิบาย ความเสื่อม ๓ ประการ คือ:

• ความเสื่อมทางศีล (สีลวิบัติ): ได้แก่ การฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ ส่อเสียด หยาบคาย หรือเพ้อเจ้อ
• ความเสื่อมทางจิต (จิตตวิบัติ): ได้แก่ การเป็นผู้มีความโลภอยากได้ของผู้อื่น และมีจิตพยาบาทคิดร้าย
• ความเสื่อมทางทิฏฐิ (ทิฏฐิวิบัติ): ได้แก่ การมีความเห็นผิด เช่น ไม่เชื่อในการให้ทาน การบูชา หรือผลของกรรมดีกรรมชั่ว ไม่เชื่อว่าโลกหน้ามีจริง บิดามารดามีคุณ หรือสัตว์เกิดแบบโอปปาติกะมีจริง ตลอดจนไม่เชื่อว่ามีสมณพราหมณ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบและสามารถประกาศโลกหน้าได้

สรรพสัตว์บางจำพวก ย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะความเสื่อมเหล่านี้

ในทางตรงกันข้าม พระสูตรแสดงถึง ความสำเร็จ ๓ ประการ คือ:

• ความสำเร็จทางศีล (สีลสัมปทา): ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม ไม่พูดเท็จ ไม่ส่อเสียด ไม่หยาบคาย และไม่เพ้อเจ้อ
• ความสำเร็จทางจิต (จิตตสัมปทา): ได้แก่ การเป็นผู้ไม่โลภ ไม่พยาบาท และมีจิตใจเมตตา กรุณา
• ความสำเร็จทางทิฏฐิ (ทิฏฐิสัมปทา): ได้แก่ การมีความเห็นถูกต้องว่า การให้ทานมีผล กรรมดีกรรมชั่วมีผล โลกหน้ามีจริง บิดามารดามีคุณ สัตว์เกิดแบบโอปปาติกะมีจริง และมีสมณพราหมณ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ

สรรพสัตว์บางจำพวก ย่อมเข้าถึงสุคติ โลกสวรรค์ เพราะความสำเร็จเหล่านี้

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบผลของกรรมเหล่านี้กับการทอดลูกเต๋าที่ออกผลตามที่กำหนดไว้แน่นอน ไม่ผิดพลาดฉันใด สรรพสัตว์ย่อมไปเกิดในภพภูมิที่ดีหรือร้ายตามผลแห่งศีล จิต และทิฏฐิ ที่ตนได้สร้างไว้ฉันนั้น แสดงให้เห็นว่าการกระทำ ความคิด และความเห็นของเรามีผลอย่างแน่นอนต่ออนาคตเบื้องหน้า