กุสินารสูตร

พระสูตรกุสินาราสูตร (อัน 3.123) เป็นพระสูตรที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงธรรม ณ ป่าสาละใกล้กรุงกุสินารา โดยได้ตรัสสอนภิกษุทั้งหลายเกี่ยวกับการรับบิณฑบาตและการพิจารณาอาหารที่ได้รับ

พระพุทธองค์ทรงยกตัวอย่างภิกษุสองประเภท ซึ่งแม้จะได้รับนิมนต์และฉันภัตตาหารอันประณีตจากคฤหบดีเช่นเดียวกัน แต่มีแนวทางการพิจารณาและจิตใจที่แตกต่างกัน อันส่งผลต่ออานิสงส์ของทานที่คฤหบดีถวาย ดังนี้:

• ภิกษุผู้ประมาท:

เมื่อได้รับอาหารดีเลิศ จะเกิดความพึงพอใจและหวังว่าจะได้รับอาหารเช่นนั้นอีกในอนาคต

ขณะฉันอาหาร จะฉันด้วยความผูกพัน ลุ่มหลง ยึดติด ไม่เห็นโทษ และไม่เข้าใจอุบายเครื่องสลัดออก

จิตใจยังวนเวียนอยู่กับอาหารนั้นด้วยกามวิตก พยาบาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก (ความคิดเกี่ยวกับกาม, ความพยาบาท, หรือการเบียดเบียน)

การถวายทานแก่ภิกษุผู้ประมาทเช่นนี้ พระพุทธองค์ตรัสว่า “ไม่ให้ผลมาก”

• ภิกษุผู้ไม่ประมาท:

เมื่อได้รับอาหาร จะไม่มีความยินดีหรือความหวังผูกพันว่าจะได้รับเช่นนั้นอีก

ขณะฉันอาหาร จะฉันด้วยความไม่ผูกพัน ไม่ลุ่มหลง ไม่ยึดติด เห็นโทษ และเข้าใจอุบายเครื่องสลัดออก

จิตใจจะพิจารณาอาหารนั้นด้วยเนกขัมมวิตก อพยาบาทวิตก หรืออวิหิงสาวิตก (ความคิดที่ออกบวช, ความไม่พยาบาท, หรือความไม่เบียดเบียน)

การถวายทานแก่ภิกษุผู้ไม่ประมาทเช่นนี้ พระพุทธองค์ตรัสว่า “ให้ผลมาก”

คำสอนหลักนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของเจตนาและการพิจารณาจิตใจในการบริโภคปัจจัยสี่ การยึดติดในรสชาติหรือสิ่งของด้วยความประมาท ย่อมทำให้ทานนั้นไม่เกิดผลเต็มที่ แต่การบริโภคด้วยสติปัญญา ไม่ยึดติด และพิจารณาไปในทางกุศล ย่อมเป็นหนทางแห่งความไม่ประมาท และนำมาซึ่งประโยชน์อันไพศาลทั้งต่อตนเองและผู้ถวายทาน