หัตถกสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึงเหตุการณ์ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้เมืองสาวัตถี เมื่อพระพุทธเจ้าประทับอยู่

ในเวลากลางคืน เทพบุตรหัตถกะผู้มีรัศมีรุ่งเรืองได้มาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า จนรัศมีส่องสว่างไปทั่วป่าเชตวัน แต่ด้วยความละเอียดอ่อนแห่งกายทิพย์ เทพบุตรหัตถกะจึงไม่สามารถทรงกายยืนอยู่ได้ เปรียบเสมือนเนยใสหรือน้ำมันที่รินลงบนเม็ดทราย ย่อมซึมลงและไม่ตั้งอยู่ได้

พระพุทธเจ้าจึงตรัสสั่งให้หัตถกะสำแดงกายที่หยาบแข็งขึ้น เมื่อได้รับคำสั่ง หัตถกะก็สำแดงกายหยาบ และกราบพระพุทธเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่อันสมควร

พระพุทธเจ้าได้ตรัสถามหัตถกะว่า ยังคงประกาศธรรมที่เคยประกาศเมื่อครั้งเป็นมนุษย์หรือไม่ หัตถกะเทพบุตรกราบทูลว่า ยังคงประกาศธรรมเหล่านั้น และได้ประกาศธรรมที่มิเคยประกาศเพิ่มขึ้นด้วย เพราะขณะนี้ตนเองก็มีเหล่าเทพบุตรมากมายมาเฝ้าฟังธรรมจากที่ไกลๆ เช่นเดียวกับที่พระพุทธเจ้าทรงมีภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา และผู้คนอื่นๆ มาเข้าเฝ้าฟังธรรมอย่างเนืองแน่น

หัตถกะเทพบุตรได้เปิดเผยถึงสิ่งที่ตนเองยัง ไม่อิ่ม ไม่พอ เมื่อครั้งละสังขารไป นั่นคือ สามสิ่ง นี้:

• การได้ เห็นพระพุทธเจ้า
• การได้ ฟังพระสัทธรรม
• การได้ บำรุงพระสงฆ์

เทพบุตรกล่าวว่าตนยัง ไม่อิ่ม ไม่พอ ด้วยสามสิ่งนี้เลย แม้จะฝึกฝนใน อธิศีล และมีความรักในการ ฟังพระสัทธรรม จนได้อุบัติใน อวิหาภูมิ ซึ่งเป็นพรหมโลกชั้นสูง แต่ความปรารถนาในการเห็นพระพุทธเจ้า การฟังธรรม และการบำรุงพระสงฆ์ ก็ยังคงไม่เต็มเปี่ยม

พระสูตรนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญและความหิวกระหาย (ในทางธรรม) ในการเข้าถึงพระรัตนตรัย ซึ่งเป็นหนทางแห่งความเจริญก้าวหน้าในธรรมแม้ในภพภูมิที่สูงขึ้นไป