ภัตตุทเทสกสูตร

ภัตตุทเทสกสูตร (ว่าด้วยผู้แจกภัตตาหาร) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงสอนเกี่ยวกับคุณธรรมและโทษของการทำหน้าที่เป็นผู้จัดสรรหรือแจกจ่ายอาหารแก่หมู่สงฆ์ โดยทรงเปรียบเทียบว่าการทำหน้าที่ด้วยอคติหรือความเป็นธรรมนั้นส่งผลต่อภพภูมิที่ไปเกิดอย่างชัดเจน ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญของความซื่อสัตย์ในหน้าที่การงานและการบริหารจัดการส่วนรวม

หลักธรรมสำคัญที่พระพุทธองค์ทรงกล่าวถึงคือ อคติ 4 ซึ่งเป็นข้อห้ามสำหรับผู้มีหน้าที่แจกอาหารหรือผู้ทำหน้าที่ตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ได้แก่:

• ฉันทาคติ: ความลำเอียงเพราะรักใคร่ชอบพอ
• โทสาคติ: ความลำเอียงเพราะโกรธเกลียด
• โมหาคติ: ความลำเอียงเพราะความหลงหรือไม่รู้จริง
• ภยาคติ: ความลำเอียงเพราะความกลัว

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า หากผู้แจกภัตตาหารทำหน้าที่โดยขาดความเป็นธรรม ปล่อยให้อคติทั้ง 4 เข้าครอบงำ ผู้นั้นย่อมได้รับวิบากกรรมหนักเปรียบเสมือนถูกนำตัวไปส่งไว้ในนรก ในทางตรงกันข้าม หากผู้ทำหน้าที่ดำรงตนอยู่บนหลักการที่ถูกต้อง ปราศจากความลำเอียงทั้ง 4 ประการ ผู้นั้นย่อมได้รับอานิสงส์เปรียบเสมือนได้รับการนำทางไปสู่สวรรค์

นอกจากนี้ พระพุทธองค์ยังทรงเปรียบเทียบคุณค่าของบุคคลไว้ในบทกวีสรุปท้ายพระสูตรว่า ผู้ที่ไร้หลักการและปล่อยตัวไปตามอคติจัดว่าเป็น "กลุ่มคนชั้นต่ำ" หรือกากเดน ส่วนผู้ที่เป็นสัตบุรุษ มีความอดทน มั่นคงในหลักธรรม ไม่หวั่นไหวไปกับความลำเอียง จัดว่าเป็น "กลุ่มคนชั้นเลิศ" หรือหัวกะทิ ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติที่พระพุทธองค์ทรงยกย่องและสรรเสริญให้พุทธบริษัทถือปฏิบัติในการทำหน้าที่ของตน