ทุติยโกธครุสูตร

ทุติยโกธครุสูตร (พระสูตรว่าด้วยการให้ความสำคัญแก่ความโกรธเป็นต้น สูตรที่ 2) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบปัจจัยที่เป็นอุปสรรคและเป็นปัจจัยเกื้อหนุนต่อการเจริญงอกงามในธรรมของภิกษุ โดยทรงแบ่งแนวทางปฏิบัติออกเป็นสองขั้วที่ตรงกันข้ามกัน เพื่อให้เห็นถึงความสำคัญของการให้ลำดับความสำคัญในชีวิตสมณะ

หลักธรรมสำคัญในพระสูตรนี้สามารถแบ่งหมวดหมู่ได้ดังนี้:

• สิ่งที่ขัดขวางต่อพระธรรม (ธรรมที่มิใช่ธรรม): คือการที่ภิกษุให้ความสำคัญกับ 4 สิ่ง ได้แก่ ความโกรธ, การลบหลู่คุณท่าน, ลาภสักการะ และ ความยกย่องสรรเสริญ มากกว่าตัวพระธรรมวินัย
• สิ่งที่เกื้อหนุนต่อพระธรรม (ธรรมที่เป็นธรรม): คือการที่ภิกษุให้ความสำคัญกับ พระธรรม มาเป็นอันดับหนึ่ง เหนือกว่าความโกรธ การลบหลู่ และลาภยศสรรเสริญทั้งปวง

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเปรยผลของการปฏิบัติดังกล่าวด้วยอุปมาที่ชัดเจนเพื่อเตือนสติผู้ปฏิบัติว่า หากภิกษุผู้ใดมัวแต่ยึดติดใน ความโกรธ การลบหลู่ และลาภยศ ย่อมเปรียบเสมือน เมล็ดพันธุ์ที่เน่าเสีย แม้จะอยู่ในผืนนาที่ดี (พระธรรมวินัย) ก็ย่อมไม่สามารถเจริญงอกงามขึ้นมาได้ ในทางกลับกัน ผู้ที่ให้ความสำคัญแก่พระธรรมเป็นที่ตั้งและน้อมนำธรรมมาปฏิบัติอย่างจริงจัง ย่อมเจริญงอกงามเปรียบเสมือน พืชพันธุ์ที่ได้รับน้ำอย่างดี

สรุปใจความสำคัญคือ การเติบโตในทางธรรมไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพียงการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดีหรืออยู่ในสถานะบรรพชิตเท่านั้น แต่ขึ้นอยู่กับ "ธรรมคติ" หรือทัศนคติที่ผู้นั้นมีต่อกิเลสและพระธรรม หากปรารถนาความเจริญในธรรม ผู้นั้นต้องรู้จักละทิ้งความเห็นแก่ตัวและการยึดติดในลาภยศ แล้วหันมาให้ความเคารพและให้คุณค่าแก่พระธรรมเหนือสิ่งอื่นใด