โรหิตัสสสูตร

โรหิตัสสสูตร เป็นพระสูตรที่ถ่ายทอดบทสนทนาระหว่างพระพุทธเจ้ากับเทพบุตรนามว่าโรหิตัสสะ ผู้ซึ่งในอดีตชาติเคยเป็นฤาษีที่มีอิทธิฤทธิ์เหาะเหินเดินอากาศได้ด้วยความเร็วสูงดุจลูกธนูที่นายขมังธนูยิงข้ามเงาต้นตาล ท่านเคยตั้งความปรารถนาที่จะเดินทางไปให้ถึง "ที่สุดของโลก" เพื่อหลีกหนีจากการเกิด แก่ เจ็บ และตาย แต่แม้จะเดินทางด้วยความเร็วระดับนั้นตลอดชั่วอายุขัย (100 ปี) ก็ยังไม่สามารถไปถึงที่สุดของโลกได้และเสียชีวิตลงระหว่างทาง

พระพุทธองค์ทรงยืนยันความถูกต้องของประสบการณ์นี้ โดยชี้ให้เห็นว่าความพยายามที่จะบรรลุธรรมหรือดับทุกข์ด้วยการเดินทางออกไปสู่ภายนอกนั้นไม่มีวันสำเร็จ เพราะที่สุดของโลกไม่สามารถเข้าถึงได้ด้วยการสัญจรทางกายภาพ แต่ในขณะเดียวกัน พระองค์ก็ทรงเน้นย้ำว่า การดับทุกข์ จะสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อเข้าถึงที่สุดของโลกเท่านั้น

ใจความสำคัญของคำสอนในพระสูตรนี้สรุปได้ดังนี้:

• นิยามของโลก: พระพุทธองค์ทรงสอนว่า "โลก" เหตุเกิดแห่งโลก ความดับแห่งโลก และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งโลกนั้น ล้วนมีอยู่อยู่ใน "ร่างกายที่มีความยาวประมาณวาหนึ่งนี้" พร้อมทั้งสัญญาและใจ
• ความล้มเหลวของการแสวงหาภายนอก: การมุ่งหวังจะแสวงหาความหลุดพ้นโดยการเดินทางไปตามทิศทางต่างๆ หรือการแสวงหาภายนอกตัวนั้น เป็นความเข้าใจที่ผิดและไม่สามารถนำไปสู่การสิ้นสุดของสังสารวัฏได้
• วิถีแห่งการดับทุกข์: ผู้มีปัญญาคือผู้ที่ศึกษาและทำความเข้าใจเรื่องราวของชีวิตภายในตนเอง จนกระทั่งบรรลุมรรคผล ซึ่งเปรียบเสมือนการเดินทางไปถึงที่สุดของโลกแล้ว

สรุปคือ พระพุทธองค์ทรงชี้ทางว่า การสิ้นสุดแห่งทุกข์ ไม่ใช่เรื่องของการเดินทางไกลไปในโลกกว้าง แต่คือการหันกลับมาศึกษาและปฏิบัติกับกายและใจของตนเอง เมื่อเข้าถึงความจริงแท้ภายในแล้ว ย่อมเป็นผู้จบกิจในการแสวงหา ไม่หวังในโลกนี้หรือโลกหน้าอีกต่อไป