พลิวัททสูตร

พระสูตรนี้ (อังคุตตรนิกาย จตุกนิบาต ข้อ 108) พระพุทธเจ้าทรงเปรียบเทียบพฤติกรรมของบุคคลในสังคมกับลักษณะของ "วัว 4 ประเภท" โดยเน้นไปที่การปฏิบัติตนต่อกลุ่มพวกพ้องและผู้อื่น ซึ่งสะท้อนถึงวุฒิภาวะและการควบคุมตนเองของบุคคลในสถานะต่างๆ โดยมีรายละเอียดดังนี้:

• วัวที่ดุร้ายต่อฝูงตนเองแต่ไม่ดุร้ายต่อฝูงอื่น: เปรียบได้กับบุคคลที่มักข่มเหงรังแกหรือสร้างความเดือดร้อนให้แก่คนในกลุ่มของตนเอง แต่กลับวางตัวดีหรือให้เกียรติคนภายนอก
• วัวที่ดุร้ายต่อฝูงอื่นแต่ไม่ดุร้ายต่อฝูงตนเอง: เปรียบได้กับบุคคลที่ให้ความสำคัญและดูแลคนในกลุ่มตนเองเป็นอย่างดี แต่กลับคอยเบียดเบียนหรือข่มเหงรังแกคนนอกกลุ่ม
• วัวที่ดุร้ายทั้งต่อฝูงตนเองและฝูงอื่น: เปรียบได้กับบุคคลที่ขาดความเมตตา สร้างความเดือดร้อนแก่ทุกคนไม่ว่าจะอยู่ในกลุ่มของตนหรือผู้อื่น เป็นผู้ที่มีนิสัยก้าวร้าวอย่างรุนแรง
• วัวที่ไม่ดุร้ายต่อทั้งฝูงตนเองและฝูงอื่น: เปรียบได้กับบุคคลที่มีความเมตตาและมีความอดทนอดกลั้นสูง ไม่ข่มเหงรังแกใคร ไม่ว่าจะเป็นคนในกลุ่มเดียวกันหรือคนนอกกลุ่ม

คำสอนหลัก: พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบพฤติกรรมเหล่านี้เพื่อชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของ "อหิงสา" หรือการไม่เบียดเบียนผู้อื่น บุคคลผู้มีความเจริญทางจิตใจย่อมไม่ใช้อำนาจหรืออิทธิพลในทางที่ผิดเพื่อข่มเหงใครทั้งสิ้น ไม่ว่าคนเหล่านั้นจะเป็นพวกพ้องของตนหรือฝ่ายตรงข้ามก็ตาม

สรุปคือ พระสูตรนี้สอนให้พุทธศาสนิกชนสำรวจตนเองว่า เราจัดอยู่ในบุคคลประเภทใด และควรพัฒนาตนเองให้เป็นผู้ที่ไม่สร้างความเดือดร้อนแก่ผู้อื่น ทั้งในที่ทำงาน ในครอบครัว หรือในสังคมวงกว้าง โดยยึดถือความเมตตาและความเป็นธรรมเป็นบรรทัดฐานในการดำเนินชีวิต เพื่อสร้างความสงบสุขให้แก่ตนเองและผู้อื่นอย่างยั่งยืน