สิกขาปทสูตร

พระสูตรนี้ (สิกขาปทสูตร: AN 4.201) พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อจำแนกคุณลักษณะของบุคคล โดยแบ่งออกเป็น 4 ประเภทตามความประพฤติและการชักชวนผู้อื่นให้ปฏิบัติตาม โดยยึดถือการรักษาศีล 5 เป็นบรรทัดฐานสำคัญในการวัดความเป็น "สัตบุรุษ" (คนดี/คนจริง) และ "อสัตบุรุษ" (คนไม่ดี/คนไม่จริง) ดังนี้

• อสัตบุรุษ (คนไม่ดี): คือผู้ที่ประพฤติผิดศีล 5 ได้แก่ การฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ และดื่มสุราเมรัย
• อสัตบุรุษยิ่งกว่า (คนไม่ดีกว่า): คือผู้ที่นอกจากจะประพฤติผิดศีล 5 ด้วยตนเองแล้ว ยังเป็นผู้ ชักชวนผู้อื่น ให้กระทำความผิดเหล่านั้นด้วย
• สัตบุรุษ (คนดี): คือผู้ที่เว้นจากการฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ และดื่มสุราเมรัย เป็นผู้รักษาศีลด้วยตนเองอย่างเคร่งครัด
• สัตบุรุษยิ่งกว่า (คนดียิ่งกว่า): คือผู้ที่รักษาศีล 5 ด้วยตนเอง และยังทำหน้าที่เป็นกัลยาณมิตร ชักชวนผู้อื่น ให้ละเว้นจากความชั่วและตั้งมั่นอยู่ในศีลธรรมเช่นเดียวกัน

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้มุ่งเน้นให้พุทธศาสนิกชนตระหนักว่า ความเป็น "คนจริง" หรือ "คนดี" นั้น ไม่ได้วัดเพียงแค่การปฏิบัติด้วยตนเองเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงบทบาทในการเกื้อกูลสังคม หากใครปฏิบัติดีและชักชวนให้ผู้อื่นทำดีด้วย ย่อมถือว่าเป็นบุคคลที่ประเสริฐยิ่งกว่า การรู้จักละอายและเกรงกลัวต่อบาปพร้อมกับสนับสนุนให้ผู้อื่นมีศีลธรรม จึงเป็นคุณสมบัติพื้นฐานที่แยกความแตกต่างระหว่างบุคคลตามทัศนะของพระพุทธศาสนาอย่างชัดเจน