กวิสูตร

ในพระสูตร กวีสูตร (Numbered Discourses 4.231) พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงจำแนกประเภทของ "กวี" หรือผู้สร้างสรรค์งานประพันธ์ไว้เป็น 4 ประเภท โดยแบ่งตามลักษณะวิธีการทำงานและความสามารถเฉพาะตัว ซึ่งเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงความหลากหลายของนักปราชญ์ในยุคสมัยนั้น ดังนี้:

• กวีผู้ใคร่ครวญ (Thinking poet): คือผู้ที่มีสติปัญญาในการรังสรรค์ผลงานขึ้นมาด้วยตนเอง ผ่านการไตร่ตรองและวางโครงสร้างอย่างเป็นระบบ
• กวีผู้จดจำ (Reciting poet): คือผู้ที่มีความสามารถในการจดจำและถ่ายทอดบทกวีหรือคำสอนที่สืบทอดกันมาได้อย่างแม่นยำและถูกต้อง
• กวีผู้สั่งสอน (Educating poet): คือผู้ที่ใช้ศิลปะการประพันธ์เป็นสื่อในการขัดเกลาและถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้อื่น เพื่อให้เกิดความเข้าใจและปัญญา
• กวีผู้ฉับพลัน (Improvising poet): คือผู้ที่มีความสามารถพิเศษในการสร้างสรรค์งานขึ้นมาได้ทันทีตามสถานการณ์ มีปฏิภาณไหวพริบและกระบวนทัศน์ที่รวดเร็ว

แม้พระสูตรนี้จะไม่ได้ระบุถึงผลทางธรรมโดยตรง แต่ในบริบทของพระพุทธศาสนา คำสอนนี้แสดงให้เห็นถึงการยอมรับใน ความหลากหลายของทักษะและความถนัด ของแต่ละบุคคล การเข้าใจถึงธรรมชาติของกวีแต่ละประเภทช่วยให้ผู้ศึกษาธรรมมองเห็นว่า ในการสื่อสารและการเผยแผ่ความจริงหรือคำสอนนั้น สามารถใช้วิธีการที่แตกต่างกันได้ ขึ้นอยู่กับต้นทุนทางปัญญาและวิธีการถ่ายทอดที่ตนเองมีความชำนาญ ซึ่งกวีแต่ละประเภทล้วนมีคุณค่าและบทบาทหน้าที่ที่แตกต่างกันในการจรรโลงสังคมด้วยถ้อยคำที่มีความหมาย