อาปัตติภยสูตร

อาปัตติภยสูตร เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบความน่ากลัวของ อาบัติ (โทษทางวินัยสงฆ์) กับโทษทัณฑ์ในทางโลก เพื่อให้ภิกษุและภิกษุณีเกิดความสังเวชและเห็นโทษของการล่วงละเมิดพระวินัย โดยใช้การอุปมาเปรียบเทียบโจรที่ถูกลงโทษด้วยวิธีต่างๆ เพื่อให้คนทั่วไปเห็นแล้วเกิดความสลดใจและตั้งใจว่าจะไม่ทำความชั่วเช่นนั้น

พระองค์ทรงจำแนกโทษของอาบัติออกเป็น 4 ระดับ ตามความร้ายแรงของโทษในทางพระวินัย ดังนี้:

• อาบัติปาราชิก: เปรียบเสมือนโจรที่ถูกจับได้และได้รับโทษประหารชีวิต ซึ่งเป็นความผิดที่ร้ายแรงที่สุดจนต้องขาดจากความเป็นภิกษุ
• อาบัติสังฆาทิเสส: เปรียบเสมือนคนที่ทำผิดจนถูกลงโทษด้วยการเฆี่ยนตี ซึ่งเป็นโทษที่หนักและต้องอาศัยการประพฤติวัตรเพื่อให้หลุดพ้นจากอาบัติ
• อาบัติปาจิตตีย์ (และอาบัติเบาอื่นๆ): เปรียบเสมือนคนที่ทำผิดจนต้องถูกลงโทษด้วยการถูกราดด้วยถ่านเพลิงหรือเถ้า หรือการถูกตำหนิติเตียนในที่สาธารณะ

คำสอนหลักของพระสูตรนี้คือการสร้าง ความตระหนักรู้ในภัยของอาบัติ (อาปัตติภยตา) ผู้ที่หมั่นพิจารณาเห็นโทษของการละเมิดพระวินัยด้วยความระมัดระวัง ย่อมได้รับอานิสงส์ 2 ประการ คือ หากยังไม่เคยทำผิด ย่อมสามารถรักษาตนไม่ให้กระทำผิดนั้นได้ และหากเคยพลั้งพลาดทำผิดไปแล้ว ย่อมมีความกระตือรือร้นที่จะแก้ไขให้ถูกต้องตามหลักพระธรรมวินัย การมีความละอายและเกรงกลัวต่อบาปหรือโทษที่เกิดขึ้นจากการล่วงละเมิด จึงเป็นเกราะป้องกันสำคัญที่ช่วยให้บรรพชิตดำรงอยู่ในสมณเพศได้อย่างบริสุทธิ์บริบูรณ์