วิตถตสูตร

พระสูตรนี้แสดงธรรมเรื่อง "พละ 5 ของเสขะบุคคล" (ผู้ที่ยังต้องศึกษาปฏิบัติธรรมอยู่) ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาตนเองให้ก้าวหน้าไปสู่ความหลุดพ้นจากความทุกข์ โดยพระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่าผู้ที่ปรารถนาความเจริญในธรรมควรฝึกฝนตนเองให้มีกำลังทั้ง 5 ประการนี้ให้บริบูรณ์

หัวใจสำคัญของพละ 5 ประกอบด้วย:

• ศรัทธาพละ: ความเชื่อมั่นในพระปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคต ว่าเป็นผู้บริสุทธิ์และเป็นครูผู้สอนที่แท้จริง
• หิริพละ: ความละอายต่อบาป คือความรู้สึกละอายใจที่จะทำทุจริตทางกาย วาจา และใจ รวมถึงละอายที่จะให้กุศลธรรมเสื่อมถอย
• โอตตัปปะพละ: ความเกรงกลัวต่อผลของบาป คือความระมัดระวังและเกรงกลัวที่จะกระทำความชั่วหรือสะสมอกุศลธรรม
• วิริยพละ: ความเพียรพยายาม คือความมุ่งมั่นที่จะละทิ้งอกุศลธรรมและสร้างเสริมกุศลธรรมให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ย่อท้อ
• ปัญญาพละ: ความรู้แจ้ง คือปัญญาที่เห็นความเกิดขึ้นและดับไปของสิ่งทั้งหลาย เป็นปัญญาอันประเสริฐที่นำไปสู่การสิ้นทุกข์อย่างถาวร

สรุปคือ พละ 5 นี้ไม่ใช่เพียงแนวคิดเชิงทฤษฎี แต่เป็นกำลังหลักที่ส่งเสริมซึ่งกันและกัน หากเสขะบุคคลมีความศรัทธาที่ถูกต้อง ประกอบกับความละอายและเกรงกลัวต่อบาป ควบคู่ไปกับการมีความเพียรที่เข้มแข็ง และจบลงด้วยการมีปัญญาเห็นตามความเป็นจริง จะนำไปสู่การพัฒนาจิตใจที่มั่นคงและบรรลุถึงมรรคผลนิพพานในที่สุด ดังนั้น พุทธศาสนิกชนจึงควรตั้งใจฝึกฝนตนเองให้มีกำลังเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอในชีวิตประจำวัน