อภิสันทสูตร

อภิสันทสูตร (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) ว่าด้วยเรื่อง “อานิสงส์แห่งบุญที่ไหลนอง” พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่พระเจ้ามุณฑะ เพื่อชี้ให้เห็นถึงความยิ่งใหญ่และผลบุญอันมหาศาลที่เกิดจากการถวายทานแก่ผู้ปฏิบัติธรรมที่ทรงฌานสมาบัติ โดยเปรียบเทียบว่าบุญนั้นมีลักษณะไหลนองไปสู่ความสุขและสวรรค์อย่างไม่สิ้นสุด ดังนี้

บุญกิริยาที่จัดเป็นบุญอันไหลนอง (อภิสันทกุศล) 5 ประการ ที่นำพาผู้ทำไปสู่สุคติและประสบความสุขในเบื้องหน้า ได้แก่ การถวายปัจจัย 4 แก่พระภิกษุผู้เข้าถึงสมาธิระดับอัปปนาสมาธิ (limitless immersion of heart) ในขณะที่ท่านกำลังใช้สอยสิ่งเหล่านั้น ดังนี้:

• การถวายจีวร (เครื่องนุ่งห่ม)
• การถวายบิณฑบาต (อาหาร)
• การถวายเสนาสนะ (ที่อยู่อาศัย)
• การถวายที่นอนและที่นั่ง
• การถวายเภสัชบริขาร (ยารักษาโรค)

พระพุทธองค์ทรงอุปมาว่า บุญที่เกิดจากผู้มีศรัทธาถวายปัจจัยเหล่านี้แก่พระอริยบุคคลผู้มีจิตมั่นคงนั้น เป็นบุญที่นับไม่ได้ประมาณไม่ได้ เปรียบเสมือนน้ำในมหาสมุทรที่ยากจะตวงนับเป็นลิตรหรือหน่วยวัดใดๆ ได้ เพราะเป็นมหากุศลที่สั่งสมและขยายตัวออกไปอย่างไม่มีขอบเขต เช่นเดียวกับแม่น้ำสายต่างๆ ที่ไหลรวมลงสู่มหาสมุทรฉันใด บุญกุศลที่เกิดจากการให้ทานด้วยความเลื่อมใสในพระอริยสงฆ์ ก็ย่อมหลั่งไหลมารวมตัวกันยังผู้ให้ทานนั้น เปรียบเสมือนมหาสมุทรอันเป็นแหล่งรวมแห่งรัตนชาติ

เนื้อหาหลักของพระสูตรนี้จึงมุ่งเน้นการสอนให้พุทธศาสนิกชนเข้าใจถึงความประณีตของการให้ทาน โดยไม่ใช่เพียงแค่ตัววัตถุที่ให้ แต่รวมถึงความเลื่อมใสในคุณธรรมของผู้รับ คือการสนับสนุนผู้ปฏิบัติธรรมเพื่อให้ท่านดำรงอยู่ในสมาธิภาวนาได้ ซึ่งผลแห่งการให้เช่นนี้ถือเป็นยอดแห่งบุญที่ส่งผลให้เกิดความสุขและความเจริญอย่างหาที่สุดมิได้