อังคสูตร

อังคสูตร (An 5.53) ได้ระบุถึง องค์ประกอบ 5 ประการที่ช่วยสนับสนุนการทำสมาธิ (สมาธิปริกขาร) เพื่อให้ภิกษุหรือผู้ปฏิบัติธรรมสามารถก้าวหน้าในการเจริญภาวนาได้อย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพ โดยองค์ประกอบทั้ง 5 ประการนี้เป็นพื้นฐานสำคัญที่เอื้อต่อการทำจิตให้ตั้งมั่นและบรรลุถึงความหลุดพ้นจากความทุกข์ ดังนี้:

• ศรัทธา: มีความเชื่อมั่นในพระปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคตเจ้า ว่าทรงเป็นพระอรหันต์ผู้บริสุทธิ์และเป็นศาสดาผู้สูงสุด
• สุขภาพกายที่ดี: มีสุขภาพแข็งแรง ไม่ค่อยเจ็บป่วย ระบบการย่อยอาหารทำงานได้เป็นปกติ ไม่ร้อนหรือเย็นจนเกินไป ซึ่งความพอดีของร่างกายนี้เป็นปัจจัยสำคัญที่เอื้อต่อการปฏิบัติภาวนา
• ความซื่อตรง: ไม่เป็นคนโอ้อวดหรือหลอกลวง เป็นผู้เปิดเผยความจริงแก่ครูอาจารย์หรือกัลยาณมิตรอย่างตรงไปตรงมา
• ความเพียร: มีความพยายามอย่างแรงกล้าในการละอกุศลธรรมและบำเพ็ญกุศลธรรมอย่างต่อเนื่อง ไม่ทอดทิ้งหรือเกียจคร้านในการพัฒนาคุณธรรมของตน
• ปัญญา: มีปัญญาที่รู้แจ้งถึงความเกิดและความดับของสิ่งทั้งปวง เป็นปัญญาอันประเสริฐที่สามารถชำแรกกิเลสและนำไปสู่การสิ้นสุดแห่งความทุกข์โดยสิ้นเชิง

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้สอนให้เห็นว่าการทำสมาธิไม่ได้อาศัยเพียงแค่การฝึกจิตในขณะนั่งหลับตาเท่านั้น แต่ยังต้องอาศัย ความพร้อมรอบด้าน ทั้งทางด้านสุขภาพร่างกาย ความสุจริตของจิตใจ และการสั่งสมปัญญาบารมี หากผู้ปฏิบัติมีองค์ประกอบทั้ง 5 ประการนี้ครบถ้วน ย่อมส่งผลให้การปฏิบัติภาวนาก้าวหน้าไปได้อย่างรวดเร็วและมั่นคงตามเป้าหมายของพระธรรมวินัย