อิสสาสูตร

เนื้อหาในอิสสาสูตร (An5.117) ได้แสดงหลักธรรมที่ว่าด้วยลักษณะของภิกษุณี 5 ประการ ซึ่งเป็นตัวกำหนดคติที่ไปหลังการตาย เปรียบเสมือนการถูกนำไปวางไว้ในนรกหรือสวรรค์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกพฤติกรรมที่ส่งผลต่อชีวิตหลังความตายไว้อย่างชัดเจน ดังนี้

สำหรับภิกษุณีที่ประพฤติตนด้วยคุณสมบัติ 5 ประการที่นำไปสู่นรก ได้แก่:

• สรรเสริญผู้ที่ควรถูกตำหนิ และตำหนิผู้ที่ควรได้รับการสรรเสริญ โดยปราศจากการไตร่ตรองหรือพิจารณาอย่างถี่ถ้วน
• มีความริษยา
• มีความตระหนี่
• ใช้สอยปัจจัยที่ได้รับจากศรัทธาของญาติโยมอย่างไม่คุ้มค่าหรือสูญเปล่า

ในทางตรงกันข้าม ภิกษุณีที่ประพฤติตนด้วยคุณสมบัติ 5 ประการที่นำไปสู่สวรรค์ ได้แก่:

• ตำหนิผู้ที่ควรถูกตำหนิ และสรรเสริญผู้ที่ควรได้รับการสรรเสริญ ด้วยการไตร่ตรองและพิจารณาอย่างรอบคอบ
• ไม่มีความริษยา
• ไม่มีความตระหนี่
• ไม่ทำให้ปัจจัยที่ได้รับจากศรัทธาต้องสูญเปล่าหรือใช้สอยอย่างไม่เหมาะสม

คำสอนหลักของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงเรื่องความรับผิดชอบต่อการใช้ชีวิตและวาจา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้ "ปัญญา" ในการแยกแยะคนและสถานการณ์ รวมถึงการสำรวมในศรัทธาของผู้อื่น การที่พระพุทธองค์เปรียบเปรยว่าเหมือนการถูก "นำไปวางไว้" นั้น สะท้อนให้เห็นถึงกฎแห่งกรรมที่ชัดเจนว่า พฤติกรรมที่กระทำในปัจจุบันย่อมเป็นตัวกำหนดทิศทางของภพภูมิในอนาคตได้อย่างแน่นอน