อิสสาสูตร

พระสูตรนี้ (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ข้อ 117) ว่าด้วยเรื่อง คุณสมบัติของภิกษุณี ที่ส่งผลต่อภพภูมิเบื้องหน้า โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบภิกษุณีผู้มีคุณธรรมต่างกัน 2 ประเภท ซึ่งนำไปสู่ทางที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิงเสมือนถูกนำไปวางไว้ในนรกหรือสวรรค์

หลักธรรมสำคัญที่พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำ คือการใช้ ปัญญา ในการพิจารณาไตร่ตรองก่อนการแสดงออก และการขัดเกลาจิตใจให้พ้นจากกิเลสเครื่องเศร้าหมอง ซึ่งสรุปได้เป็น 2 ฝ่าย ดังนี้:

• ภิกษุณีผู้ควรแก่การไปนรก (มีโทษ 5 ประการ):
  • ยกย่องผู้ที่ควรถูกตำหนิโดยไม่ไตร่ตรอง
  • ตำหนิผู้ที่ควรได้รับการยกย่องโดยไม่พิจารณา
  • มีความริษยา
  • มีความตระหนี่
  • ใช้สอยปัจจัยที่ได้รับจากศรัทธาของชาวบ้านอย่างไม่คุ้มค่าหรือสูญเปล่า
• ภิกษุณีผู้ควรแก่การไปสวรรค์ (มีคุณ 5 ประการ):
  • ตำหนิผู้ที่ควรถูกตำหนิด้วยการพิจารณาอย่างรอบคอบ
  • ยกย่องผู้ที่ควรได้รับการยกย่องด้วยการไตร่ตรองอย่างถี่ถ้วน
  • ไม่มีความริษยา
  • ไม่มีความตระหนี่
  • รักษาและใช้สอยปัจจัยที่ได้รับจากศรัทธาอย่างคุ้มค่าและถูกต้องตามพระธรรมวินัย

โดยสรุป พระสูตรนี้สอนให้เห็นว่าการตัดสินใจด้วยปัญญาในการวิพากษ์วิจารณ์บุคคล และการบริหารจัดการปัจจัยสี่ที่ได้มาจากความศรัทธาของผู้อื่นอย่างระมัดระวัง ประกอบกับการละวางความอิจฉาริษยาและความตระหนี่ เป็นหัวใจสำคัญในการประพฤติปฏิบัติตนให้อยู่ในเส้นทางสายดี ซึ่งจะนำพาไปสู่สุคติโลกสวรรค์ในที่สุด