โสตวสูตร

พระสูตรนี้เปรียบเทียบคุณสมบัติของ "ช้างศึกหลวง" (ช้างที่คู่ควรแก่พระราชา) กับ "ภิกษุผู้ประเสริฐ" เพื่อแสดงให้เห็นถึงจริยวัตรที่ทำให้ภิกษุเป็นผู้ควรแก่การเคารพบูชาและเป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก โดยมีคุณสมบัติ 5 ประการที่สอดคล้องกัน ดังนี้:

• การฟัง (Listening): คือการตั้งใจฟังด้วยความใส่ใจและจดจ่อ ไม่ว่าจะเป็นคำสั่งสอนของพระอาจารย์หรือพระธรรมวินัยของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
• การทำลาย (Destroying): สำหรับช้างคือการทำลายข้าศึกในสนามรบ แต่สำหรับภิกษุคือการไม่ยอมทนต่อความคิดที่เป็นอกุศล ความโลภ ความโกรธ หรือความเบียดเบียน โดยทำการละทิ้งและกำจัดทิ้งอย่างเด็ดขาด
• การปกป้อง (Protecting): ช้างปกป้องร่างกายและผู้ขี่ ส่วนภิกษุปกป้องตนเองด้วยการสำรวมอินทรีย์ ทั้งตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ไม่ให้หลงใหลไปตามรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส และธรรมารมณ์ เพื่อป้องกันไม่ให้อกุศลธรรมเข้าครอบงำ
• การอดทน (Enduring): การรู้จักอดทนต่อสภาวะลำบาก ทั้งความหนาว ความร้อน ความหิว กระหาย สัตว์แมลงรบกวน รวมถึงถ้อยคำที่ไม่น่าฟังและการกระทบกระทั่งทางกายที่รุนแรงถึงชีวิต
• การเร่งรีบ (Going Fast): ในขณะที่ช้างรุดหน้าไปตามทิศที่ครูฝึกสั่ง ภิกษุผู้ปฏิบัติธรรมย่อมรีบเร่งเดินหน้าไปสู่เป้าหมายสูงสุด คือการดับทุกข์ การละวางความยึดมั่น และการเข้าถึงพระนิพพาน

สรุปได้ว่า ภิกษุที่ประกอบด้วยคุณสมบัติทั้ง 5 ประการนี้ ย่อมได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้สมควรแก่การต้อนรับ การถวายทาน และการกราบไหว้ เพราะเป็นผู้ฝึกตนดีแล้วและเป็นเนื้อนาบุญที่สำคัญที่สุดของโลก