มิตตสูตร

มิตตสูตร (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) ว่าด้วยเรื่องมิตรที่ไม่ควรคบและมิตรที่ควรคบในหมู่บรรพชิต พระพุทธองค์ทรงวางหลักเกณฑ์ในการเลือกคบกัลยาณมิตรเพื่อความเจริญในทางธรรม โดยทรงชี้ให้เห็นว่าลักษณะของมิตรในทางปฏิบัติที่ควรหลีกเลี่ยงและควรคบหาสมาคมนั้น มีองค์ประกอบ 5 ประการที่ชัดเจน

ลักษณะของมิตรที่ไม่ควรคบ (อเสวนียบุคคล) ประกอบด้วย 5 ประการ ดังนี้:

• ชอบประกอบกิจการงานทางโลกที่วุ่นวาย
• ชอบคลุกคลีหรือมีส่วนร่วมในเรื่องการบริหารจัดการวินัยหรือการโต้เถียงความผิด
• ชอบขัดแย้งหรือก่อเรื่องกับพระเถระผู้ใหญ่
• ชอบเที่ยวเตร่เร่ร่อนไปโดยไร้จุดหมายและยาวนาน
• ไม่สามารถทำหน้าที่ให้ความรู้ ให้กำลังใจ หรือชักชวนให้เกิดความเลื่อมใสในพระธรรมได้

ในทางตรงกันข้าม พระพุทธองค์ทรงสอนให้คบหามิตรที่ควรคบ (เสวนียบุคคล) ซึ่งมีลักษณะ 5 ประการในทางกลับกัน คือ:

• ไม่หมกมุ่นในกิจการงานทางโลก
• ไม่วุ่นวายในเรื่องการจัดการทางวินัยจนเสียการปฏิบัติ
• มีความเคารพและไม่ขัดแย้งกับพระเถระผู้ใหญ่
• เป็นผู้มีความสำรวม ไม่ชอบการเที่ยวเตร่โดยไร้เหตุผล
• เป็นผู้มีธรรมะ มีความสามารถในการสั่งสอน ให้คำแนะนำ และสร้างแรงบันดาลใจให้เพื่อนธรรมจาริกเกิดความอุตสาหะในการปฏิบัติได้

สรุปใจความสำคัญ คือ การคบมิตรเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำเนินชีวิตในสมณธรรม การเลือกคบผู้ที่มีคุณสมบัติในทางส่งเสริมความสงบและการปฏิบัติธรรม จะช่วยเกื้อกูลให้ก้าวหน้าในเส้นทางแห่งความหลุดพ้น ในขณะที่การคบมิตรที่มัวแต่ยุ่งเกี่ยวกับกิจการทางโลกและการโต้เถียง จะเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้เสียเวลาและละทิ้งเป้าหมายสูงสุดในการบรรลุธรรม