นิรยสูตร

พระสูตรนี้ (นิรยสูตร - an5.173) กล่าวถึงหลักธรรมที่ชี้วัดถึงผลลัพธ์แห่งการกระทำของอุบาสก (ชาวพุทธผู้ครองเรือน) โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเปรยว่า การกระทำในปัจจุบันเปรียบเสมือนการกำหนดทิศทางของชีวิตในภายภาคหน้า ว่าจะนำพาไปสู่นรกหรือสวรรค์เสมือนถูกนำไปวางไว้ด้วยตนเอง

หลักเกณฑ์ที่พระองค์ทรงแสดงไว้แบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย ตามการรักษาศีล 5 ประการ ดังนี้:

• อุบาสกผู้ตกนรก คือผู้ที่ละเมิดศีล 5 ได้แก่: 1. ฆ่าสัตว์ 2. ลักทรัพย์ 3. ประพฤติผิดในกาม 4. พูดปด 5. ดื่มสุราเมรัยและของมึนเมา หากอุบาสกผู้ใดดำเนินชีวิตด้วยการกระทำเช่นนี้ ย่อมเปรียบเสมือนถูกผลักดันให้ไปสู่นรกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
• อุบาสกผู้ไปสวรรค์ คือผู้ที่ดำรงตนอยู่ในศีล 5 ได้แก่: 1. ไม่ฆ่าสัตว์ 2. ไม่ลักทรัพย์ 3. ไม่ประพฤติผิดในกาม 4. ไม่พูดปด 5. ไม่ดื่มสุราเมรัยและของมึนเมา หากอุบาสกผู้ใดรักษาความเป็นปกติเช่นนี้ไว้ ย่อมเปรียบเสมือนถูกนำไปวางไว้บนสวรรค์อย่างแน่นอน

สรุปใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำเรื่องกฎแห่งกรรม โดยสอนให้ชาวพุทธตระหนักว่า "ศีล" มิใช่เพียงข้อปฏิบัติทางจริยธรรมธรรมดา แต่เป็นเครื่องกำหนดภพภูมิ การเลือกกระทำความดีหรือความชั่วในปัจจุบัน จึงเป็นการตัดสินชะตาชีวิตของตนเองโดยตรง พระพุทธองค์ทรงชี้ให้เห็นว่าชีวิตหลังความตายหรือสถานะของจิตใจในภายภาคหน้าล้วนมีเหตุปัจจัยมาจากพฤติกรรมและการเลือกดำเนินชีวิตในปัจจุบันเป็นสำคัญ