หิมวันตสูตร

ในหิมวันตสูตร พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายถึงอานุภาพแห่งการฝึกจิตให้มีกำลังมหาศาล โดยเปรียบเทียบว่าภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ 6 ประการ สามารถทำลายแม้กระทั่งภูเขาหิมพานต์ซึ่งเป็นราชาแห่งขุนเขาให้แตกสลายได้ นับประสาอะไรกับความอวิชชาที่ขวางกั้นความหลุดพ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่เปรียบเสมือนสิ่งต่ำต้อยเมื่อเทียบกับกำลังสมาธิของผู้ที่ฝึกฝนมาดีแล้ว

คุณสมบัติ 6 ประการที่ทำให้จิตมีอานุภาพดุจดั่งวัชระในการทำลายกิเลส มีดังนี้:

• ความชำนาญในการเข้าสมาธิ: การรู้วิธีการและจังหวะที่เหมาะสมในการก้าวเข้าสู่สภาวะจิตที่สงบได้อย่างรวดเร็ว
• ความชำนาญในการดำรงสมาธิ: การรักษาความสงบของจิตไว้ได้อย่างมั่นคงยาวนาน ไม่ฟุ้งซ่านหรือเสื่อมถอยง่าย
• ความชำนาญในการออกจากสมาธิ: การถอนจิตจากสภาวะสมาธิได้อย่างถูกต้องแม่นยำ เพื่อนำจิตที่ผ่องใสมาใช้ในงานทางปัญญา
• ความชำนาญในอารมณ์ของสมาธิ: การมีความเข้าใจในวัตถุหรือนิมิตที่ใช้เป็นฐานในการฝึกจิต
• ความชำนาญในวิสัยของสมาธิ: การหยั่งรู้ถึงขอบเขตและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมหรือเป็นปัจจัยส่งเสริมให้สมาธิเจริญก้าวหน้า
• ความชำนาญในการน้อมจิตไป: การใช้จิตที่ผ่านการชำระให้บริสุทธิ์จากสมาธิแล้ว ไปเพื่อการเจริญวิปัสสนาหรือการบรรลุคุณธรรมเบื้องสูง

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า สมาธิ ไม่ใช่เพียงการพักผ่อน แต่เป็นเครื่องมือที่มีพลังมหาศาล หากภิกษุฝึกฝนความเชี่ยวชาญทั้ง 6 ประการนี้จนเป็นวสี (ความคล่องแคล่ว) ย่อมมีกำลังจิตที่เหนือกว่าอุปสรรคใดๆ ในโลก และมีศักยภาพเพียงพอที่จะขจัดความหลงผิดหรือความไม่รู้แจ้ง (อวิชชา) ให้สิ้นซากไปจากจิตใจ นำไปสู่การบรรลุความหลุดพ้นในที่สุด