หิมวันตสูตร

ในหิมวันตสูตร พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายถึงอานุภาพของการฝึกจิตให้เป็นสมาธิ โดยเปรียบเทียบว่าภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติ 6 ประการ สามารถทำลายแม้กระทั่งภูเขาหิมพานต์อันเป็นราชาแห่งภูเขาให้พินาศลงได้ นับประสาอะไรกับการทำลายอวิชชาอันเป็นความเขลาที่น่าสมเพช ซึ่งเป็นรากเหง้าของความทุกข์ทั้งปวง

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การที่จิตจะมีพลังอำนาจในการถอนรากถอนโคนกิเลสได้นั้น จำเป็นต้องมีความเชี่ยวชาญในสมาธิอย่างยิ่งยวด โดยแบ่งทักษะออกเป็น 6 ประการ ดังนี้:

• ความเชี่ยวชาญในการเข้าสมาธิ: การสามารถเข้าถึงระดับความสงบของจิตได้ตามต้องการ
• ความเชี่ยวชาญในการดำรงสมาธิ: การรักษาความสงบนั้นไว้ได้นานตามปรารถนา
• ความเชี่ยวชาญในการออกจากสมาธิ: การถอนจิตออกจากสมาธิได้อย่างถูกต้องและคล่องแคล่ว
• ความเชี่ยวชาญในความรื่นรมย์ในสมาธิ: การเห็นคุณค่าและมีความสุขในการอยู่ในสภาวะสมาธิ
• ความเชี่ยวชาญในวิสัยแห่งสมาธิ: การเข้าใจขอบเขตและอารมณ์ของสมาธิอย่างถ่องแท้
• ความเชี่ยวชาญในการน้อมจิตที่บริสุทธิ์: การใช้จิตที่ผ่านการชำระด้วยสมาธิแล้ว ไปปฏิบัติงานทางปัญญาเพื่อการบรรลุธรรม

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการฝึกฝนจิตให้เกิดความชำนาญในสมาธิ เพราะเมื่อจิตมีความบริสุทธิ์ มีกำลัง และตั้งมั่นดีแล้ว ย่อมกลายเป็นเครื่องมืออันทรงพลังในการทำลายความหลงผิด (อวิชชา) ให้หมดสิ้นไป เพื่อบรรลุถึงความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง ซึ่งเปรียบเสมือนการทำลายภูเขาที่ขวางกั้นหนทางแห่งความพ้นทุกข์ให้พังทลายลงนั่นเอง