อนุตตริยสูตร

อนุตตริยสูตร (ว่าด้วยสิ่งที่ยอดเยี่ยม) แสดงธรรมว่าด้วยสิ่ง 6 ประการที่ถือว่าเป็นยอดเยี่ยม (อนุตรธรรม) ซึ่งแตกต่างจากสิ่งที่ผู้คนทั่วไปนิยมแสวงหาในทางโลก โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบระหว่างสิ่งที่โลกสมมติว่าดีกับสิ่งที่นำไปสู่ความหลุดพ้นอย่างแท้จริง ดังนี้:

• ทัสสนานุตตริยะ (การเห็นอันยอดเยี่ยม): คือการเข้าเฝ้าพระตถาคตหรือสาวก แทนการไปดูมหรสพหรือนักบวชที่มิจฉาทิฏฐิ
• สวนานุตตริยะ (การฟังอันยอดเยี่ยม): คือการฟังพระธรรมคำสอน แทนการฟังเสียงดนตรีหรือถ้อยคำที่ไร้ประโยชน์
• ลาภานุตตริยะ (การได้อันยอดเยี่ยม): คือการได้ศรัทธาในพระรัตนตรัย แทนการสะสมทรัพย์สมบัติหรือบุตรภรรยา
• สิกขานุตตริยะ (การศึกษาอันยอดเยี่ยม): คือการศึกษาในอธิศีล อธิจิต และอธิปัญญา แทนการฝึกศิลปวิทยาการทางโลกหรือทิฏฐิที่ผิด
• ปาริจริยานุตตริยะ (การปฏิบัติรับใช้ที่ยอดเยี่ยม): คือการอุปัฏฐากพระตถาคตหรือสาวก แทนการรับใช้ผู้มีอำนาจหรือนักบวชอื่น
• อนุสสตานุตตริยะ (การระลึกอันยอดเยี่ยม): คือการระลึกถึงคุณของพระตถาคตหรือสาวก แทนการระลึกถึงกามคุณหรือห่วงหาอาลัยทางโลก

ใจความสำคัญคือ การกระทำในทางโลกไม่ว่าจะเป็นการดู การฟัง หรือการสะสมสิ่งใด แม้จะดูเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน แต่ก็เป็นเพียงสิ่งที่ต่ำทราม ไม่นำไปสู่การเบื่อหน่าย ความคลายกำหนัด หรือความดับทุกข์ แต่การปฏิบัติทั้ง 6 ประการข้างต้นซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานของศรัทธาที่มั่นคง จะเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่ความสงบ ความหยั่งรู้ ความตรัสรู้ และพระนิพพานในที่สุด ผู้ที่น้อมนำธรรมะนี้ไปปฏิบัติ ย่อมชื่อว่าเป็นผู้มีปัญญาที่เลือกสิ่งที่ยอดเยี่ยมให้แก่ชีวิต นำไปสู่การสิ้นสุดแห่งความทุกข์ทั้งปวง