Hatthisāriputtasutta

หัตถิสารีปุตตสูตร

With Hatthisāriputta

ข้อมูล หัตถิสารีปุตตสูตร
พระไตรปิฎกเล่มที่ 22
นิกายอังคุตรนิกาย
ผู้แสดงธรรมพระมหาโกฏฐิกะ
ผู้ฟังหมู่ภิกษุ
สถานที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน กรุงพาราณส
อ่านพระสูตรหัตถิสารีปุตตสูตร →

สรุปเนื้อหา หัตถิสารีปุตตสูตร

หัตถิสารีปุตตสูตร เป็นพระสูตรที่แสดงถึงความสำคัญของ การรักษาความสันโดษและการไม่คลุกคลี แม้ผู้ปฏิบัติจะบรรลุสมาธิชั้นสูงถึงระดับฌานสี่หรือเจโตสมาธิที่ไม่มีนิมิต หากขาดความระมัดระวังในการคบหาสมาคมและปล่อยใจให้ฟุ้งซ่านไปกับการคลุกคลีกับหมู่คณะ ก็ย่อมเสื่อมจากคุณธรรมและกลับไปสู่เพศฆราวาสได้ ดังกรณีของพระจิตตะ หัตถิสารีบุตร ผู้ซึ่งมีความสามารถในการแสดงธรรมจนได้รับคำชื่นชม แต่ภายหลังกลับสึกออกไปเพราะการคลุกคลีใกล้ชิดกับบุคคลภายนอกจนกิเลสครอบงำใจ

พระมหาโกฏฐิตะได้แสดงธรรมผ่านอุปมาอุปไมยเพื่อเตือนสติว่า ความสงบหรือสมาธิที่ได้มานั้นไม่ใช่สิ่งถาวร หากปราศจากการรักษาที่เหมาะสม เปรียบเสมือน:

  • วัวที่หิวโซ: แม้จะถูกผูกไว้แต่หากมีโอกาสก็ย่อมกลับไปกินพืชผลอีก
  • ถนนที่ฝุ่นหายไปเพราะฝน: เมื่อแดดออกหรือมีคนเหยียบย่ำ ฝุ่นก็ย่อมกลับมาปรากฏใหม่
  • สระน้ำที่หอยและกรวดจมหาย: เมื่อน้ำลดหรือมีสิ่งรบกวน สิ่งเหล่านั้นก็กลับมาเห็นได้อีก
  • ผู้ที่อิ่มจากอาหารมื้ออร่อย: เมื่อความหิวใหม่มาเยือน ก็ย่อมต้องการอาหารอีก
  • ทะเลสาบที่ไร้คลื่น: ย่อมถูกพายุพัดให้เกิดคลื่นได้เสมอ
  • เสียงจิ้งหรีดที่เงียบหายไปเพราะเสียงกองทัพ: เมื่อกองทัพจากไป เสียงจิ้งหรีดก็ย่อมกลับมาดังใหม่

คำสอนหลักของพระสูตรนี้คือ: การบรรลุสมาธิไม่ใช่เครื่องรับประกันว่าบุคคลนั้นจะพ้นจากกิเลสอย่างถาวรหากยังประมาท การคลุกคลี (สังคณิกะ) เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้จิตหวั่นไหวและเสื่อมถอย อย่างไรก็ตาม ในตอนท้ายของพระสูตร เมื่อพระจิตตะได้สึกออกไปแล้ว ท่านยังคงระลึกถึงเนกขัมมะและกลับมาอุปสมบทอีกครั้ง จนสามารถปฏิบัติธรรมด้วยความพากเพียรและบรรลุเป็น พระอรหันต์ ในที่สุด ซึ่งแสดงให้เห็นว่าแม้จะพลาดพลั้ง แต่การกลับตัวและมุ่งมั่นในทางที่ถูกต้องก็ยังนำไปสู่ความสำเร็จสูงสุดในพระพุทธศาสนาได้

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุดวันที่ 2026-06-01

แสดงความคิดเห็น

แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับหัตถิสารีปุตตสูตร

0 ความคิดเห็น
กำลังโหลดความคิดเห็น...
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka