อัปปหายสูตร

อัปปหายสูตร (AN 6.89) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลาย เพื่อชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการละธรรมที่เป็นอุปสรรค เพื่อให้บรรลุถึง “ทิฐิสัมปทา” หรือความถึงพร้อมด้วยความเห็นที่ถูกต้อง (สัมมาทิฐิ) ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติธรรมเพื่อความพ้นทุกข์

พระองค์ทรงตรัสเน้นย้ำว่า การจะเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยความเห็นที่ถูกต้องนั้น ไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากบุคคลผู้นั้นยังไม่ได้ละธรรมที่เป็นอกุศล 6 ประการ ซึ่งเป็นเครื่องกั้นทางปัญญาและเป็นเหตุให้เวียนว่ายอยู่ในวัฏสงสาร โดยธรรมทั้ง 6 ประการที่ต้องละให้เด็ดขาด ได้แก่

• สักกายทิฐิ: ความเห็นว่าเป็นตัวตนหรือความยึดมั่นในขันธ์ 5
• วิจิกิจฉา: ความลังเลสงสัยในหนทางปฏิบัติและพระรัตนตรัย
• สีลัพพตปรามาส: การถือมั่นในศีลและข้อปฏิบัติแบบงมงายโดยไม่ประกอบด้วยปัญญา
• โลภะ: ความโลภที่นำไปสู่ทุคติ
• โทสะ: ความโกรธแค้นที่นำไปสู่ทุคติ
• โมหะ: ความหลงผิดที่นำไปสู่ทุคติ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้แสดงให้เห็นถึง กระบวนการขัดเกลาจิตใจ ว่าความเห็นที่บริสุทธิ์และเป็นสัมมาทิฐิจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อผู้ปฏิบัติได้ถอนรากถอนโคนเครื่องเศร้าหมองและทิฐิผิดๆ เหล่านี้ออกไปแล้วเท่านั้น หากยังคงยึดถือในสภาวะธรรมที่เป็นโทษเหล่านี้ย่อมไม่สามารถก้าวเข้าสู่กระแสแห่งการบรรลุธรรมได้ ดังนั้น การละวางธรรม 6 ประการนี้จึงมิใช่เพียงทางเลือก แต่เป็น เงื่อนไขหลัก ที่ผู้แสวงหาทางพ้นทุกข์ต้องกระทำให้สำเร็จ เพื่อให้เกิดความเห็นที่แจ่มแจ้งและเป็นอิสระจากความยึดมั่นในตัวตนอย่างแท้จริง