สุสสูสติสูตร

สุสสูสติสูตร (พระสูตรว่าด้วยผู้ใคร่จะฟัง) ในอังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ได้แสดงธรรมเรื่องคุณสมบัติของบุคคลที่จะสามารถก้าวเข้าสู่ "นิยามธรรม" หรือการหยั่งลงสู่กระแสแห่งกุศลธรรมอันถูกต้องได้ โดยแบ่งออกเป็นสองกลุ่มคือ ผู้ที่ไม่สามารถเข้าถึงธรรม และผู้ที่สามารถเข้าถึงธรรมได้ โดยมีรายละเอียดดังนี้

พระพุทธองค์ทรงตรัสว่า บุคคลผู้ประกอบด้วยองค์ประกอบ 6 ประการ ต่อไปนี้ จะไม่สามารถบรรลุถึงความก้าวหน้าในทางธรรมได้ แม้จะได้รับฟังคำสอนที่ถูกต้องแล้วก็ตาม ได้แก่:

• ไม่ปรารถนาที่จะฟังธรรม
• ไม่ตั้งใจฟังด้วยดี
• ไม่ตั้งใจทำความเข้าใจในเนื้อหา
• ยึดถือเอาความหมายที่ผิดพลาด
• ละทิ้งความหมายที่ถูกต้อง
• ยอมรับและยึดถือในความเห็นที่ขัดแย้งกับหลักธรรม

ในทางตรงกันข้าม บุคคลผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติในทางกลับกัน 6 ประการ ย่อมสามารถก้าวเข้าสู่ "นิยามธรรม" หรือเส้นทางแห่งความเจริญในกุศลธรรมได้โดยง่าย คือ:

• มีความปรารถนาที่จะฟังพระธรรมวินัย
• ตั้งใจฟังธรรมด้วยความเคารพ
• มีความพยายามที่จะทำความเข้าใจเนื้อหาให้แจ่มแจ้ง
• ยึดถือความหมายที่ถูกต้อง
• ละทิ้งความหมายที่ผิดพลาด
• ยอมรับและยึดถือความเห็นที่สอดคล้องกับหลักธรรม

สรุปใจความสำคัญ คือการบรรลุธรรมหรือความก้าวหน้าทางปัญญานั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพียงแค่การได้รับฟังคำสอนเท่านั้น แต่ขึ้นอยู่กับ "ทัศนคติและกระบวนการเรียนรู้" ของผู้ฟังเป็นสำคัญ การเป็นผู้มีจิตใจใฝ่เรียนรู้ มีความตั้งใจ และรู้จักจำแนกแยกแยะระหว่างความเห็นที่ถูกต้องกับความเห็นที่ผิด (สัมมาทิฏฐิ) ถือเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถก้าวเข้าสู่เส้นทางแห่งความหลุดพ้นและกุศลธรรมที่แท้จริงได้