ปหีนสูตร

ปหีนสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วยธรรม 6 ประการ ที่ผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็น ทิฏฐิสัมปันนบุคคล (ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ หรือพระโสดาบัน) ได้ละขาดไปแล้วอย่างสิ้นเชิง ซึ่งถือเป็นหมุดหมายสำคัญของการบรรลุธรรมเบื้องต้นในพระพุทธศาสนา

ธรรม 6 ประการที่ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิละได้แล้ว ได้แก่:

• สักกายทิฏฐิ: ความเห็นผิดว่ามีตัวตนหรือยึดมั่นในขันธ์ 5 ว่าเป็นตัวตน
• วิจิกิจฉา: ความลังเลสงสัยในคุณของพระรัตนตรัยหรือในมรรคผล
• สีลัพพตปรามาส: ความเชื่อถือว่าความบริสุทธิ์หรือการพ้นทุกข์จะสำเร็จได้ด้วยศีลและวัตรปฏิบัติที่งมงาย
• อปายคามิราคะ: ความกำหนัดยินดีที่จะนำไปสู่อบายภูมิ
• อปายคามิโทสะ: ความโกรธเคืองที่จะนำไปสู่อบายภูมิ
• อปายคามิโมหะ: ความหลงผิดที่จะนำไปสู่อบายภูมิ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้แสดงให้เห็นว่า การเป็น ทิฏฐิสัมปันนบุคคล ไม่เพียงแต่เป็นการปรับทิฏฐิให้ถูกต้องตามความเป็นจริงจนละสังโยชน์เบื้องต่ำ 3 ประการแรก (สักกายทิฏฐิ, วิจิกิจฉา, สีลัพพตปรามาส) ได้เท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงการกำจัดกิเลสอันเป็นรากเหง้าอย่างโลภะ โทสะ และโมโห ในระดับที่รุนแรงจนถึงขั้นผลักดันให้ไปสู่ทุคติภูมิหรืออบายภูมิได้อีกด้วย ดังนั้น พระสูตรนี้จึงเป็นบรรทัดฐานในการตรวจสอบความก้าวหน้าทางจิตใจของผู้ปฏิบัติธรรมว่า ได้ละวางกิเลสที่เป็นเหตุแห่งการไปสู่ภพภูมิที่ต่ำทรามได้แล้วหรือไม่ ซึ่งเป็นคุณสมบัติขั้นพื้นฐานของผู้ที่ก้าวเข้าสู่กระแสแห่งพระนิพพานอย่างแท้จริง