ภวสูตร

พระสูตรนี้ปรากฏในอังคุตตรนิกาย ชื่อว่า ภวสูตร ซึ่งพระพุทธองค์ได้ทรงแสดงธรรมว่าด้วยการละภพและการศึกษาในสิกขาบท เพื่อให้ภิกษุผู้ปรารถนาความหลุดพ้นได้เข้าใจถึงเป้าหมายและวิธีการปฏิบัติที่ถูกต้อง โดยทรงเน้นย้ำถึงสิ่งที่ต้องละและสิ่งที่ต้องฝึกฝนให้สมบูรณ์

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการที่ภิกษุจะต้องทำความเพียรเพื่อ ละภพทั้ง 3 ประการ ได้แก่

• กามภพ: ภพที่ยังเกี่ยวข้องกับกามคุณและกามตัณหา
• รูปภพ: ภพของพรหมที่มีรูป
• อรูปภพ: ภพของพรหมที่ไม่มีรูป

การละภพเหล่านี้เปรียบเสมือนการตัดรากเหง้าของสังสารวัฏ เพื่อไม่ให้จิตต้องกลับมาเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิเหล่านั้นอีกต่อไป

เพื่อให้บรรลุถึงการละภพ พระพุทธองค์ได้ทรงแนะแนวทางปฏิบัติผ่าน ไตรสิกขา อันเป็นหลักการฝึกฝนจิตใจและปัญญา ได้แก่

• อธิศีลสิกขา: การฝึกอบรมในศีลอันยิ่ง
• อธิจิตตสิกขา: การฝึกอบรมในสมาธิอันยิ่ง
• อธิปัญญาสิกขา: การฝึกอบรมในปัญญาอันยิ่ง

เมื่อภิกษุได้ศึกษาและปฏิบัติจนไตรสิกขาสมบูรณ์พร้อม และละภพทั้ง 3 ได้สำเร็จ ผู้นั้นจึงได้ชื่อว่าเป็นผู้ที่ ตัดตัณหาได้ขาด ถอนสังโยชน์เครื่องร้อยรัดจิตใจได้สิ้นเชิง และด้วยการละมานะ (ความถือตัว) ได้โดยชอบ ท่านผู้นั้นย่อมทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ในที่สุด

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →