ปฐมสัตตกสูตร

ปฐมสัตตกสูตร (อปริหานิยธรรม 7) เป็นหลักธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ภิกษุทั้งหลาย ณ เขาคิชฌกูฏ ใกล้กรุงราชคฤห์ เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติในการป้องกันความเสื่อมและส่งเสริมความเจริญงอกงามให้เกิดขึ้นแก่หมู่คณะ (สังฆะ) โดยเน้นย้ำว่าหากภิกษุหมั่นปฏิบัติธรรมเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ ย่อมมีแต่ความเจริญก้าวหน้า ไม่มีความเสื่อมถอย

หลักธรรมเพื่อความไม่เสื่อมทั้ง 7 ประการ มีรายละเอียดดังนี้:

• การประชุมเนืองนิตย์: หมั่นประชุมกันบ่อยครั้งและประชุมกันเป็นจำนวนมาก
• ความสามัคคีในหมู่คณะ: พร้อมเพรียงกันประชุม พร้อมเพรียงกันเลิกประชุม และพร้อมเพรียงกันทำกิจของสงฆ์
• การเคารพกฎระเบียบ: ไม่บัญญัติสิ่งที่ยังไม่ได้บัญญัติ และไม่เพิกถอนสิ่งที่บัญญัติไว้แล้ว แต่ยึดมั่นในสิกขาบทที่วางไว้
• การเคารพผู้ใหญ่: เคารพยำเกรงภิกษุผู้เป็นเถระ ผู้รัตตัญญู ผู้เป็นประดุจบิดาและเป็นผู้นำของสังฆะ พร้อมรับฟังคำสอน
• การไม่ตกอยู่ใต้อำนาจตัณหา: ไม่ปล่อยตัวให้ตกอยู่ภายใต้อำนาจของความอยากได้ในอนาคตอันจะนำมาซึ่งความทุกข์
• การยินดีในที่สงบ: หมั่นเอาใจใส่ในการอยู่ในเสนาสนะที่เงียบสงบ (ป่า) เพื่อการเจริญภาวนา
• การตั้งสติมั่นคง: ตั้งสติไว้ในใจตนเอง เพื่อดึงดูดกัลยาณมิตรผู้ทรงศีลให้เข้ามาหา และช่วยให้เพื่อนร่วมธรรมที่มาแล้วอยู่ได้อย่างผาสุก

โดยสรุป อปริหานิยธรรม 7 นี้ มิได้เป็นเพียงข้อปฏิบัติสำหรับบรรพชิตเท่านั้น แต่ยังเป็นหลักการบริหารหมู่คณะที่สำคัญในการสร้าง ความสามัคคี การรู้จัก เคารพกติกา และการ เกื้อกูลซึ่งกันและกัน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้หมู่คณะมีความเข้มแข็งและยั่งยืนสืบไป