สัญญาสูตร

ในพระสูตร อปริหานิยธรรม 7 (ฉบับวัชชีสูตร อังคุตตรนิกาย 7.27) พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงหลักธรรมอันเป็นไปเพื่อ ความเจริญฝ่ายเดียว ไม่มีความเสื่อม สำหรับภิกษุสงฆ์และผู้ที่ต้องการความก้าวหน้าในทางธรรม ซึ่งหลักธรรมนี้เน้นไปที่การฝึกฝน "สัญญา" (ความจำได้หมายรู้) ในทางปฏิบัติเพื่อปรับเปลี่ยนมุมมองต่อชีวิตและสรรพสิ่งให้เป็นไปตามความเป็นจริง

หลักธรรมทั้ง 7 ประการที่ช่วยป้องกันความเสื่อมและส่งเสริมความเจริญงอกงาม ได้แก่:

• อนิจจสัญญา: การกำหนดหมายในความไม่เที่ยงของสังขารทั้งปวง
• อนัตตสัญญา: การกำหนดหมายในความไม่ใช่ตัวตนของสิ่งทั้งหลาย
• อสุภสัญญา: การกำหนดหมายในความไม่สวยงามของร่างกาย
• อาทีนวสัญญา: การกำหนดหมายในโทษหรือความทุกข์ที่แฝงอยู่
• ปหานสัญญา: การกำหนดหมายในการละอกุศลธรรม
• วิราคสัญญา: การกำหนดหมายในความคลายกำหนัด
• นิโรธสัญญา: การกำหนดหมายในการดับทุกข์

พระพุทธองค์ทรงย้ำว่า หากภิกษุทั้งหลายหมั่นฝึกฝนและเจริญใน "สัญญา 7 ประการ" นี้อยู่เป็นประจำ จะถือเป็นเครื่องคุ้มครองใจให้ตั้งมั่นอยู่ในกระแสแห่งความดีงาม หากหมู่คณะใดปฏิบัติสม่ำเสมอย่อมคาดหวังได้ถึง ความเจริญรุ่งเรือง ทั้งทางด้านจิตใจและการปฏิบัติธรรม โดยจะไม่มีความเสื่อมถอยเกิดขึ้นตราบเท่าที่หลักธรรมเหล่านี้ยังคงดำรงอยู่และได้รับการปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด สรุปได้ว่าการหมั่นระลึกถึงความเป็นจริงของชีวิตตามหลักสัญญาเหล่านี้ คือกุญแจสำคัญที่ทำให้ชีวิตนักบวชและผู้ปฏิบัติธรรมมีความก้าวหน้าอย่างมั่นคงและยั่งยืน