ทุติยอัคคิสูตร

ทุติยอัคคิสูตร เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่พราหมณ์ชื่อ อุคคตสรีระ ผู้เตรียมประกอบพิธีบูชายัญครั้งใหญ่ด้วยการฆ่าสัตว์จำนวนมาก โดยทรงเปลี่ยนมิจฉาทิฐิของพราหมณ์จากการบูชาไฟด้วยการเบียดเบียนชีวิต มาเป็นการบูชาไฟที่ถูกต้องตามหลักธรรม ซึ่งก่อให้เกิดประโยชน์และสันติสุขที่แท้จริง

พระพุทธองค์ทรงชี้ให้เห็นว่า การบูชายัญด้วยการฆ่าสัตว์นั้นเปรียบเสมือนการยก "มีดอันเป็นอกุศล" ขึ้นสามเล่ม ได้แก่ กายกรรม วจีกรรม และมโนกรรมที่เต็มไปด้วยการเบียดเบียน ซึ่งผลจากการกระทำดังกล่าวจะนำไปสู่ความทุกข์และอบายภูมิแทนที่จะเป็นบุญกุศล พร้อมทั้งทรงแนะนำให้ละทิ้ง "ไฟอกุศล" สามประการที่ไม่ควรบำรุงรักษา เพราะเป็นที่มาของความทุกข์ ได้แก่:

• ไฟคือโลภะ (ความโลภ)
• ไฟคือโทสะ (ความโกรธ)
• ไฟคือโมหะ (ความหลง)

แทนที่จะบูชาไฟด้วยการเผาผลาญชีวิต พระพุทธเจ้าทรงสอนให้พราหมณ์หันมาดูแล "ไฟที่ควรบูชา" สามประการ ซึ่งเป็นหน้าที่ของคฤหัสถ์ที่แท้จริง ได้แก่:

• ไฟคืออาหุเนยยัคคิ (ผู้ควรแก่การบูชา): ได้แก่ บิดามารดา ผู้ให้กำเนิดและเลี้ยงดูมา
• ไฟคือคฤหัฏฐัคคิ (ไฟของคฤหัสถ์): ได้แก่ บุตร ภรรยา บ่าวไพร่ และผู้ใต้บังคับบัญชาที่ต้องดูแลด้วยความเมตตา
• ไฟคือทักขิเณยยัคคิ (ไฟของสมณพราหมณ์): ได้แก่ นักบวชผู้ประพฤติดี ปฏิบัติชอบ ผู้ตั้งมั่นในความอดทนและสุจริต

บทสรุปของพระสูตรนี้ พราหมณ์อุคคตสรีระเกิดความเลื่อมใสในธรรมะ จึงประกาศตนเป็นอุบาสกผู้ถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะตลอดชีวิต และตัดสินใจ "ปลดปล่อยสัตว์" ทั้งหมดที่เตรียมไว้ทำพิธีให้ได้รับอิสรภาพ ซึ่งเป็นการแสดงถึงการเปลี่ยนจากความเชื่อผิดๆ มาสู่การเจริญเมตตาธรรมอย่างเป็นรูปธรรม