ปาริฉัตตกสูตร

ปาริฉัตตกสูตรเปรียบเทียบวงจรชีวิตของ ต้นปาริฉัตตกะ (ต้นไม้ประจำสวรรค์ชั้นดาวดึงส์) กับขั้นตอนการปฏิบัติธรรมของ พระภิกษุ ตั้งแต่เริ่มออกบวชจนถึงการบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ โดยเปรียบเทียบระยะการเจริญเติบโตของต้นไม้กับระดับสมาธิและการสิ้นไปแห่งอาสวะกิเลส ดังนี้:

• ใบเปลี่ยนสี: เปรียบกับผู้ที่เริ่มเห็นโทษในฆราวาสวิสัยและ ตัดสินใจออกบวช
• ใบผลัดร่วง: เปรียบกับผู้ที่ ปลงผมและครองผ้ากาสาวพัสตร์ ละทิ้งชีวิตทางโลก
• ใบอ่อนเริ่มงอก: เปรียบกับการเข้าถึง ปฐมฌาน มีความสุขจากความวิเวก
• กิ่งก้านพร้อมออกดอกใบ: เปรียบกับการเข้าถึง ทุติยฌาน มีความผ่องใสและจิตตั้งมั่น
• เริ่มเกิดตุ่มดอก: เปรียบกับการเข้าถึง ตติยฌาน มีสติและสัมปชัญญะอยู่ในความสุข
• ดอกตูมแตก: เปรียบกับการเข้าถึง จตุตถฌาน มีจิตบริสุทธิ์ด้วยอุเบกขาและสติ
• ดอกบานเต็มที่: เปรียบกับการ บรรลุอรหันตผล มีปัญญาหลุดพ้นจากอาสวะกิเลสทั้งปวง

เมื่อพระภิกษุบรรลุเป็นพระอรหันต์ ความปิติยินดี จะแผ่ซ่านไปทั่วสวรรค์ชั้นต่าง ๆ เริ่มจากเทพยดาชั้นพื้นดินไปจนถึงพรหมโลก เทพเจ้าทุกชั้นฟ้าจะพากันแซ่ซ้องสรรเสริญการบรรลุธรรมของพระภิกษุผู้นั้นเสมือนกลิ่นหอมของดอกปาริฉัตตกะที่ขจรขจายไปไกล เปรียบได้กับ ความยิ่งใหญ่และสง่างาม ของผู้ที่สิ้นกิเลสซึ่งเป็นที่สรรเสริญของเหล่าเทวดาและพรหมทั้งปวง