สักกัจจสูตร

สักกัจจสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต) ว่าด้วยเรื่องการให้ความเคารพยำเกรงและการพึ่งพาอาศัยธรรม เพื่อละอกุศลและเจริญกุศลให้ถึงพร้อม โดยพระสารีบุตรเถระได้พิจารณาเห็นว่า ภิกษุผู้ปฏิบัติธรรมควรมีหลักยึดเหนี่ยวจิตใจผ่านการเคารพในสิ่งที่ประเสริฐ 7 ประการ ซึ่งเปรียบเสมือนการขัดเกลาทองคำเนื้อดีให้บริสุทธิ์ยิ่งขึ้น

หลักธรรมที่ภิกษุควรให้ความเคารพและยึดเป็นที่พึ่ง ได้แก่

• พระศาสดา (พระพุทธเจ้า)
• พระธรรม (คำสอน)
• พระสงฆ์ (หมู่สาวก)
• สิกขา (ข้อปฏิบัติ)
• สมาธิ (ความตั้งมั่นแห่งจิต)
• อปัณณกธรรม/ความไม่ประมาท (ความเพียร)
• ปฏิสันถาร (การต้อนรับหรือการมีมุทิตาจิตต่อกัน)

พระสารีบุตรได้อธิบายขยายความแก่พระพุทธเจ้าว่า สิ่งเหล่านี้มีความสัมพันธ์กันอย่างเป็นลำดับขั้นและเป็นเหตุเป็นปัจจัยต่อกันอย่างไม่อาจแยกขาดได้ หากภิกษุขาดความเคารพในพระศาสดา ย่อมเป็นไปไม่ได้ที่จะเคารพในพระธรรม หากขาดความเคารพในพระธรรม ก็ไม่สามารถเคารพในพระสงฆ์ และต่อเนื่องไปจนถึงสิกขา สมาธิ ความไม่ประมาท และการปฏิสันถารตามลำดับ กล่าวคือ ความเคารพที่เป็นเหตุปัจจัยนี้มีความเชื่อมโยงกันอย่างสมบูรณ์ หากผู้ใดเคารพในพระศาสดา ย่อมจะเคารพในธรรม และต่อเนื่องไปจนถึงข้อปฏิบัติสุดท้าย คือการมีปฏิสันถารที่ดีต่อกัน

พระพุทธเจ้าได้ทรงอนุโมทนาและยืนยันในคำสอนของพระสารีบุตรว่าถูกต้องและเป็นความจริงแท้ การเคารพในสิ่งอันประเสริฐเหล่านี้ถือเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยให้ภิกษุสามารถลดละอกุศลธรรมและเจริญกุศลธรรมให้เพิ่มพูนขึ้น จนนำไปสู่ความบริสุทธิ์แห่งจิตใจและการบรรลุธรรมในที่สุด