จตุตถวินยธรโสภณสูตร

ใน จตุตถวินยธรโสภณสูตร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงคุณสมบัติของภิกษุผู้มีความเชี่ยวชาญในพระวินัยจนเป็นที่ยกย่อง หรือที่เรียกว่า "วินยธรผู้รุ่งเรือง" โดยระบุว่าภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม 7 ประการ ย่อมชื่อว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญในพระวินัยอย่างแท้จริง ซึ่งคุณสมบัติเหล่านี้เป็นการผสมผสานทั้งความรอบรู้ในข้อปฏิบัติทางวินัยควบคู่ไปกับการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นทางจิตใจ

โดยสรุป ธรรม 7 ประการที่ทำให้ภิกษุเป็นผู้เชี่ยวชาญในพระวินัย ได้แก่:

• ความรู้ในทางวินัย: รู้จักอาบัติ (สิ่งที่ควรละเว้น), รู้จักอนาบัติ (สิ่งที่ทำได้ไม่เป็นอาบัติ), รู้จักอาบัติเบา (ลหุกาบัติ), และรู้จักอาบัติหนัก (ครุกาบัติ) ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการรักษาศีลและจริยวัตร
• ความรู้แจ้งด้วยญาณทัศนะ: มีความสามารถในการระลึกชาติได้ (บุพเพนิวาสานุสติญาณ) และรู้แจ้งการเวียนว่ายตายเกิดของสัตว์โลกตามกรรม (จุตูปปาตญาณ)
• ความหลุดพ้นจากกิเลส: มีความสามารถในการทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ อันเป็นความหลุดพ้นที่ปราศจากอาสวะกิเลสทั้งปวงด้วยปัญญาของตนเองในปัจจุบัน

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า ความเป็นวินยธรไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การจดจำข้อบังคับทางกฎระเบียบของสงฆ์เท่านั้น แต่ผู้ที่จะเชี่ยวชาญพระวินัยได้อย่างสมบูรณ์แบบนั้น ต้องเป็นผู้ที่มีความเข้าใจอย่างถ่องแท้ในเรื่องของผลกรรมและการปฏิบัติภาวนาจนบรรลุธรรมขั้นสูงสุดด้วย การที่ภิกษุรู้แจ้งในพระวินัยควบคู่ไปกับการบรรลุวิมุตติธรรม จึงเป็นคุณสมบัติของผู้ที่ควรค่าแก่การเป็นผู้นำและเป็นที่พึ่งพาในหมู่สงฆ์อย่างแท้จริง