นันทสูตร

นันทสูตร (อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงยกย่อง พระนันทะ ในฐานะผู้ปฏิบัติธรรมอย่างจริงจัง จนสามารถดำเนินชีวิตในพรหมจรรย์ได้อย่างบริสุทธิ์บริบูรณ์ โดยพระองค์ตรัสว่าบุคคลจะสามารถรักษาพรหมจรรย์ให้สมบูรณ์ได้นั้น ต้องประกอบด้วยธรรมสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ การสำรวมอินทรีย์ การรู้จักประมาณในการบริโภค การหมั่นประกอบความเพียร และการมีสติสัมปชัญญะ

หลักปฏิบัติของพระนันทะที่ทรงนำมาเป็นแบบอย่าง ได้แก่:

• การสำรวมอินทรีย์: มีความระมัดระวังในการมองสิ่งต่างๆ ทั้งทิศหลักและทิศรอง โดยตั้งมั่นในสติเพื่อป้องกันไม่ให้อกุศลธรรมคือความโลภและความเสียใจครอบงำจิตใจ
• การรู้จักประมาณในการบริโภค: พิจารณาอาหารด้วยปัญญาว่าบริโภคไปเพื่อประทังชีวิตและเกื้อกูลต่อการปฏิบัติธรรม ไม่ใช่เพื่อความสนุกสนานหรือมัวเมา เพื่อระงับเวทนาเก่าและไม่ให้เวทนาใหม่เกิดขึ้น
• การหมั่นประกอบความเพียร: จัดสรรเวลาในการฝึกตนอย่างเป็นระบบ ทั้งการเดินจงกรมและนั่งสมาธิในเวลากลางวันและยามแรกของคืน การพักผ่อนในยามกลางด้วยสีหไสยาสน์อย่างมีสติ และตื่นขึ้นมาปฏิบัติธรรมต่อในยามสุดท้าย เพื่อชำระจิตให้ปราศจากนิวรณ์
• การมีสติสัมปชัญญะ: รู้เท่าทันการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปของ เวทนา สัญญา และวิตก (ความคิด) ทำให้จิตไม่ถูกครอบงำด้วยกิเลส

โดยสรุป พระสูตรนี้สอนให้เห็นว่าการบรรลุธรรมหรือการรักษาพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์นั้น ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลมาจากการฝึกฝนตนเองอย่างมีวินัย โดยเฉพาะการเฝ้าระวังกาย วาจา และใจ ผ่านกระบวนการมีสติรู้เท่าทันในกิจวัตรประจำวัน การใช้ปัญญาในการบริโภค และความเพียรที่ไม่ย่อหย่อน ซึ่งเป็นหนทางนำไปสู่การดับทุกข์และเป็นอยู่ได้อย่างผาสุก