ทานูปปัตติสูตร

ทานูปปัตติสูตร ว่าด้วยเหตุแห่งการเข้าถึงภพภูมิจากการให้ทาน พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายถึงความปรารถนาในการเกิดใหม่ที่สำเร็จได้ด้วยอานิสงส์แห่งการให้ทานและการตั้งจิตอธิษฐาน โดยแบ่งเป็น 8 ระดับ (ทานูปปัตติ) ดังนี้:

• กลุ่มคฤหัสถ์ผู้มั่งคั่ง: ผู้ให้ทานแล้วปรารถนาจะไปเกิดในตระกูลขัตติย มหาศาล พราหมณมหาศาล หรือคฤหบดีมหาศาล ผู้เพียบพร้อมด้วยกามคุณ
• กลุ่มเทวโลก: ผู้ให้ทานแล้วปรารถนาจะไปเกิดในสวรรค์ชั้นต่างๆ ได้แก่ จาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต นิมมานรดี และปรนิมมิตวสวัตดี
• กลุ่มพรหมโลก: ผู้ให้ทานแล้วปรารถนาจะไปเกิดในหมู่พรหมกายิกาเทพ

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือ "การตั้งจิตอธิษฐาน" พระพุทธองค์ตรัสว่า เมื่อบุคคลให้ทานแก่สมณพราหมณ์ด้วยข้าว น้ำ ผ้า ยานพาหนะ ดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่อยู่อาศัย และประทีปโคมไฟแล้ว หากเขามีศีลบริสุทธิ์และยึดเหนี่ยวจิตใจด้วยความปรารถนาอย่างแรงกล้า ตั้งมั่น และอบรมจิตให้แน่วแน่ในภพภูมิที่ปรารถนา ย่อมส่งผลให้เขาไปอุบัติในภพภูมินั้นๆ ได้จริงตามความตั้งใจ

อย่างไรก็ตาม พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำเงื่อนไขสำคัญคือ ต้องเป็นผู้มีศีล (ไม่ใช้กับผู้ทุศีล) และสำหรับการเข้าถึงพรหมโลกนั้น นอกจากศีลแล้วยังต้องเป็นผู้ปราศจากราคะ (วีตราคะ) อีกด้วย พระองค์สรุปว่าคำอธิษฐานของบุคคลผู้มีศีลย่อมสัมฤทธิ์ผลได้เพราะความหมดจดแห่งจิต ทั้งนี้ การบรรลุผลดังกล่าวเป็นเพียงการทำจิตให้หลุดพ้นในระดับที่ต่ำกว่า (หีเน วิมุตตัง) ซึ่งเป็นหนทางสู่สุคติโลกสวรรค์ตามแรงปรารถนาของผู้นั้น