กุลสูตร

พระสูตรนี้ (อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต) พระพุทธองค์ทรงสอนภิกษุถึงหลักการพิจารณาเลือกคบหาหรือไปเยี่ยมเยียนตระกูล โดยทรงเปรียบเทียบปัจจัย 9 ประการที่ทำให้การไปเยี่ยมตระกูลนั้น "ไม่ควรค่า" และ "ควรค่า" แก่การเข้าหา เพื่อรักษาความเหมาะสมและสมณสารูปของบรรพชิต

ตระกูลที่ไม่ควรไปเยี่ยมหรือนั่งสนทนาด้วย คือตระกูลที่มีลักษณะขาดความเคารพและตระหนี่ถี่เหนียว ประกอบด้วยลักษณะ 9 ประการ ดังนี้:

• ไม่ลุกรับ ไม่แสดงความเคารพ และไม่จัดที่นั่งให้
• มีความปิดบังซ่อนเร้นสิ่งของ
• มีมากแต่ให้น้อย มีของประณีตแต่ให้ของเลว
• ให้ทานอย่างไม่ตั้งใจหรือไม่ประณีต
• ไม่เข้ามานั่งใกล้เพื่อฟังธรรม และไม่ตั้งใจฟังเมื่อพระแสดงธรรม

ในทางตรงกันข้าม ตระกูลที่ควรค่าแก่การไปเยี่ยมเยียนและนั่งสนทนาด้วย คือตระกูลที่มีสัมมาคารวะและมีความเลื่อมใสในพระธรรมวินัย โดยมีลักษณะ 9 ประการ ดังนี้:

• รู้จักกาลเทศะ ลุกรับ แสดงความเคารพ และจัดที่นั่งให้ด้วยความเต็มใจ
• ไม่มีความปิดบังซ่อนเร้น
• มีมากให้มาก มีของประณีตให้ของประณีต
• ให้ทานด้วยความตั้งใจและประณีต
• เข้ามานั่งใกล้เพื่อฟังธรรมและตั้งใจฟังธรรมด้วยดี

คำสอนหลักของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การที่พระภิกษุจะเข้าไปคลุกคลีกับคฤหัสถ์นั้น ควรพิจารณาถึงความศรัทธาและกิริยามารยาทของเจ้าของบ้านเป็นสำคัญ เพื่อให้การเกื้อกูลกันระหว่างบรรพชิตและคฤหัสถ์เป็นไปอย่างเหมาะสมและเกิดประโยชน์สูงสุดในการสืบทอดและรับฟังพระธรรมคำสอน