เทวตาสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึงเหตุการณ์ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเล่าให้ภิกษุทั้งหลายฟังว่า มีเหล่าเทวดาผู้มีรัศมีสว่างไสวมาเข้าเฝ้าและทูลเล่าถึงเหตุผลที่ทำให้ตนมาเกิดในภพภูมิที่แตกต่างกัน โดยมีนัยสำคัญอยู่ที่ "หน้าที่ต่อผู้ทรงศีล" และ "ความใส่ใจในธรรม" ซึ่งแบ่งออกเป็นระดับตามการกระทำของตนเมื่อครั้งยังเป็นมนุษย์

โดยสรุป เทวดาเหล่านั้นได้ลำดับขั้นตอนการปฏิบัติที่ส่งผลต่อการไปเกิดในภพภูมิที่ดีหรือต่ำต้อย ดังนี้:

• ลำดับการปฏิบัติที่ยังไม่สมบูรณ์: กลุ่มเทวดาที่ต้องไปเกิดในภพภูมิที่ต่ำกว่ามนุษย์ ต่างมีความเสียใจในภายหลังเพราะไม่ได้ทำหน้าที่อย่างครบถ้วน เช่น ลุกขึ้นต้อนรับแต่ไม่กราบไหว้, กราบไหว้แต่ไม่จัดที่นั่งให้, จัดที่นั่งให้แต่ไม่ให้ทานตามกำลัง, หรือไม่แม้แต่จะนั่งฟัง จดจำ พิจารณาความหมาย และปฏิบัติธรรมตามที่ได้ฟังมา
• ลำดับการปฏิบัติที่สมบูรณ์: กลุ่มเทวดาที่มาเกิดในภพภูมิที่สูงกว่า ได้ปฏิบัติหน้าที่ต่อผู้ทรงศีลอย่างเต็มกำลังและสมบูรณ์แบบ ได้แก่ การลุกรับ กราบไหว้ จัดที่นั่งให้ แบ่งปันสิ่งของตามกำลัง เข้าไปนั่งใกล้เพื่อฟังธรรม ตั้งใจฟัง จดจำความหมาย และ ปฏิบัติธรรมให้สมควรแก่ธรรม

จากบทเรียนของเทวดาเหล่านั้น พระพุทธองค์จึงทรงใช้เป็นอุบายเตือนสติเหล่าภิกษุให้เร่งรีบทำความเพียรโดยตรัสว่า "ที่ว่างและโคนไม้เหล่านี้มีอยู่แล้ว" ขอให้ภิกษุทั้งหลายจงเร่งทำสมาธิภาวนา อย่าได้ประมาท เพื่อที่จะได้ไม่ต้องมานั่งเสียใจในภายหลังเช่นเดียวกับเทวดาเหล่านั้น การสรุปความสำคัญคือ การปฏิบัติธรรมมิใช่เพียงการต้อนรับผู้ทรงศีลด้วยอามิสเท่านั้น แต่รวมถึงการศึกษาและปฏิบัติธรรมให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาท