อนุปุพพนิโรธสูตร (การดับไปตามลำดับ) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงถึงสภาวะของการดับลงแห่งองค์ประกอบทางจิตและกายภาพอย่างเป็นลำดับขั้น เมื่อผู้ปฏิบัติสามารถเข้าถึงสมาธิขั้นสูงหรือสมาบัติทั้ง 9 ได้แก่ รูปฌาน 4 อรูปฌาน 4 และสัญญาเวทยิตนิโรธ การดับไปตามลำดับนี้แสดงให้เห็นถึงการก้าวล่วงสภาวะหยาบไปสู่สภาวะที่ละเอียดและประณีตยิ่งขึ้นตามลำดับ ดังนี้:
- ปฐมฌาน: ดับวิตกวิจาร (ในบางนัยคือดับกามสัญญา)
- ทุติยฌาน: ดับวิตกและวิจาร (การตรึกและการตรอง)
- ตติยฌาน: ดับปีติ
- จตุตถฌาน: ดับลมหายใจ (อัสสาสะปัสสาสะ)
- อากาสานัญจายตนะ: ดับรูปสัญญา
- วิญญาณัญจายตนะ: ดับอากาสานัญจายตนสัญญา
- อากิญจัญญายตนะ: ดับวิญญาณัญจายตนสัญญา
- เนวสัญญานาสัญญายตนะ: ดับอากิญจัญญายตนสัญญา
- สัญญาเวทยิตนิโรธ: ดับสัญญาและเวทนาโดยสิ้นเชิง
ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นถึง ความไม่เที่ยงและสภาวะที่ถูกปรุงแต่ง แม้ในระดับสมาธิที่สูงส่ง สภาวะเหล่านั้นล้วนมีความดับไปเป็นธรรมดา โดยเป็นการแสดงให้เห็นว่าเมื่อจิตก้าวเข้าสู่ระดับความละเอียดที่สูงขึ้น สภาวะที่เคยเป็นเครื่องปรุงแต่งในระดับก่อนหน้าจะถูกดับไปโดยอัตโนมัติ การศึกษาและทำความเข้าใจในเรื่องการดับตามลำดับนี้ ช่วยให้ผู้ปฏิบัติเกิดความรู้ความเข้าใจในลักษณะของ สังขตธรรม อันนำไปสู่การปล่อยวางในสภาวะที่ปรุงแต่งทั้งปวง เพื่อมุ่งสู่ความหลุดพ้นจากทุกข์อย่างถาวรในที่สุด
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
แสดงความคิดเห็น
แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับอนุปุพพนิโรธสูตร