ปฐมนาถสูตร

ปฐมนาถสูตร (พระสูตรว่าด้วยผู้มีที่พึ่ง) เป็นพระธรรมเทศนาที่พระพุทธเจ้าทรงสอนให้เหล่าภิกษุและพุทธศาสนิกชนดำรงชีวิตอย่างมี“ที่พึ่ง” เพื่อให้รอดพ้นจากความทุกข์ โดยทรงเน้นย้ำว่าการอยู่โดยปราศจากที่พึ่งย่อมนำมาซึ่งความลำบาก ที่พึ่งที่แท้จริงในทางธรรมนั้นไม่ใช่บุคคลภายนอก แต่คือการสร้างคุณธรรมประจำตนให้ถึงพร้อม 10 ประการ ซึ่งเปรียบเสมือนเกราะคุ้มครองและเป็นที่พึ่งอันมั่นคงในเส้นทางแห่งความหลุดพ้น

คุณธรรม 10 ประการที่ทำหน้าที่เป็นที่พึ่ง (นาถกรณธรรม 10) มีดังนี้:

• ศีล: มีความสำรวมในพระวินัย เห็นภัยในโทษเพียงเล็กน้อย
• พหูสูต: เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก จดจำและเข้าใจหลักธรรมที่ประเสริฐอย่างถ่องแท้
• กัลยาณมิตร: มีเพื่อน มีมิตร และมีผู้ร่วมงานที่ดี
• ว่านอนสอนง่าย: เป็นผู้มีความอดทน ยอมรับคำแนะนำสั่งสอนโดยเคารพ
• ขยันทำงาน: มีความฉลาดและกระตือรือร้นในการช่วยเหลือกิจการของเพื่อนสหธรรมิก
• ชอบในธรรม: รักในการสนทนาธรรม และมีความยินดีในคำสอนและการฝึกตน
• ปรารภความเพียร: มีความมุ่งมั่นที่จะละอกุศลธรรมและบำเพ็ญกุศลธรรมให้ถึงพร้อม
• สันโดษ: พอใจในปัจจัย 4 ตามมีตามได้
• มีสติ: ประกอบด้วยสติและสัมปชัญญะ ระลึกถึงสิ่งที่ทำและคำที่พูดได้ดี
• มีปัญญา: มีความรอบรู้ในความเกิดขึ้นและดับไปแห่งทุกข์ เพื่อความสิ้นไปแห่งทุกข์อย่างแท้จริง

การฝึกฝนตนเองให้มีธรรมะเหล่านี้ถือเป็นการสร้างที่พึ่งภายในที่ยั่งยืนที่สุด ผู้ที่สั่งสมคุณธรรมทั้ง 10 ประการนี้ ย่อมชื่อว่าเป็นผู้มีชีวิตที่มั่นคง ปลอดภัยจากอันตรายทั้งปวง และมีความพร้อมที่จะก้าวไปสู่ความหลุดพ้นจากความทุกข์ได้อย่างสง่างามตามแนวทางของพระพุทธศาสนา