ทุติยนาถสูตร

ในทุติยนาถสูตร พระพุทธเจ้าทรงสอนภิกษุทั้งหลายให้เป็นผู้มีธรรมอันเป็นที่พึ่ง (นาถกรณธรรม) เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสื่อมและนำไปสู่ความเจริญงอกงามในธรรมวินัย โดยตรัสว่าการอยู่โดยไร้ที่พึ่งย่อมนำมาซึ่งความทุกข์ ผู้ที่มีคุณสมบัติ 10 ประการนี้ย่อมเป็นที่รักใคร่และได้รับความเมตตาจากเพื่อนบรรพชิต ทั้งภิกษุผู้ใหญ่ ปานกลาง และผู้น้อย ทำให้ได้รับคำตักเตือนและคำแนะนำที่เป็นประโยชน์ต่อการปฏิบัติ

ธรรมอันเป็นที่พึ่ง 10 ประการ ได้แก่:

• ศีล: เป็นผู้มีศีล สำรวมในพระวินัย เห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย
• พหูสูต: เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมามาก ทรงจำธรรมที่ไพเราะในเบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด
• กัลยาณมิตร: มีเพื่อน มีมิตรสหาย และมีผู้ร่วมงานที่ดี
• ว่าง่าย: เป็นผู้สอนง่าย อดทน และรับฟังคำสอนด้วยความเคารพ
• ขยันในกิจการ: มีความฉลาดและกระตือรือร้นในการช่วยเหลือกิจการงานของเพื่อนบรรพชิต
• ยินดีในธรรม: เป็นผู้รักในธรรมและมีความรื่นเริงในการสนทนาธรรม
• ปรารภความเพียร: มีความเพียรพยายามเพื่อละอกุศลธรรมและบำเพ็ญกุศลธรรมให้ถึงพร้อม
• สันโดษ: เป็นผู้มีความพอใจในปัจจัย 4 ตามที่มี
• มีสติ: เป็นผู้มีสติสัมปชัญญะ ระลึกถึงสิ่งที่ทำและคำที่พูดได้นาน
• มีปัญญา: มีปัญญาหยั่งรู้ความเกิดขึ้นและความดับไปของสังขาร อันเป็นอริยะที่นำไปสู่ความสิ้นทุกข์

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า ผู้ที่ประกอบด้วยธรรมเหล่านี้ย่อมมีความเจริญเพียงอย่างเดียว ไม่มีความเสื่อม เพราะธรรมเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นเครื่องคุ้มครองและเป็นที่พึ่งอันประเสริฐ ทำให้ได้รับความเอ็นดูและการสนับสนุนจากหมู่คณะ ซึ่งช่วยเกื้อกูลให้ก้าวหน้าในเส้นทางแห่งการปฏิบัติธรรมต่อไป