กุสินารสูตร

กุสินารสูตร (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงวางหลักเกณฑ์และแนวปฏิบัติสำหรับภิกษุผู้ปรารถนาจะกล่าวตักเตือนหรือชี้แจงความผิดพลาดของผู้อื่น เพื่อให้การว่ากล่าวผู้อื่นนั้นเป็นไปอย่างสง่างาม ไม่ก่อให้เกิดความขัดแย้ง และเกิดประโยชน์ต่อพระธรรมวินัยอย่างแท้จริง โดยทรงสอนให้ผู้ที่จะกล่าวโทษผู้อื่นต้องหมั่นสำรวจตนเองและสร้างคุณธรรมในใจตนเองให้บริบูรณ์เสียก่อน ดังนี้

ก่อนที่จะว่ากล่าวผู้อื่น ภิกษุควรสำรวจตนเองใน 5 ประการ เพื่อป้องกันไม่ให้ถูกย้อนถามหรือตำหนิกลับได้ว่าตนเองยังทำไม่ได้แล้วจะไปสอนผู้อื่นทำไม ได้แก่:

• ความบริสุทธิ์ทางกาย: มีกายกรรมที่สะอาดหมดจด ไม่มีข้อตำหนิ
• ความบริสุทธิ์ทางวาจา: มีวจีกรรมที่สะอาด สุภาพ และไม่มีข้อบกพร่อง
• ความเมตตา: มีจิตที่ประกอบด้วยความรักความหวังดีต่อเพื่อนร่วมธรรมอย่างแท้จริง ปราศจากความโกรธแค้น
• ความรอบรู้: เป็นผู้ทรงจำพระธรรมวินัยไว้ดีแล้ว มีความเข้าใจในหลักธรรมที่งดงามทั้งในเบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด
• ความเชี่ยวชาญในพระวินัย: มีความเข้าใจในข้อปฏิบัติและสิกขาบทอย่างละเอียด เพื่อให้สามารถอธิบายที่มาของกฎระเบียบต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง

นอกจากนี้ ก่อนจะเริ่มกล่าวตักเตือน ภิกษุควรตั้งมั่นในหลักปฏิบัติ 5 ประการ เพื่อให้การพูดนั้นสัมฤทธิ์ผลและมีความสงบสุข คือ ต้องพูดในเวลาที่เหมาะสม (กาล), พูดความจริง, พูดด้วยถ้อยคำที่อ่อนโยน, พูดในสิ่งที่เป็นประโยชน์ และพูดด้วยจิตที่ประกอบด้วยเมตตาไม่ทำด้วยความเกลียดชัง

โดยสรุป พระสูตรนี้สอนให้เรารู้จักรับผิดชอบตนเองก่อนที่จะไปตัดสินผู้อื่น การตักเตือนผู้อื่นต้องทำบนพื้นฐานของความบริสุทธิ์ของตนเอง ความรู้ที่ถ่องแท้ และเจตนาที่เปี่ยมด้วยเมตตา เพื่อให้คำแนะนำนั้นเข้าถึงใจผู้รับและธำรงไว้ซึ่งความสามัคคีในหมู่คณะ