ภัณฑนสูตร

ภัณฑนสูตร (พระสูตรว่าด้วยการทะเลาะวิวาท) เป็นพระธรรมเทศนาที่พระพุทธองค์ทรงแสดงแก่เหล่าภิกษุ ณ วัดเชตวันมหาวิหาร หลังจากที่พระองค์ทรงพบเห็นภิกษุกลุ่มหนึ่งกำลังนั่งโต้เถียง ทะเลาะวิวาท และใช้ถ้อยคำเชือดเฉือนกันภายในโรงฉัน ซึ่งเป็นการกระทำที่ไม่เหมาะสมแก่ผู้ที่สละทางโลกมาบวชในพระธรรมวินัย พระพุทธองค์จึงได้แสดงหลักธรรมที่เรียกว่า "สาราณียธรรม 10" หรือธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความระลึกถึง ซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อให้เกิดความรัก ความเคารพ ความสามัคคี และความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันโดยปราศจากข้อขัดแย้ง

หลักธรรมทั้ง 10 ประการที่ภิกษุควรยึดถือเพื่อความอยู่เย็นเป็นสุขในหมู่คณะ มีดังนี้:

• ศีลสมบูรณ์: มีความสำรวมในพระวินัย เห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย
• เป็นพหูสูต: เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก ทรงจำคำสอนที่ไพเราะและเปี่ยมด้วยคุณค่าไว้ได้ดี
• มีกัลยาณมิตร: มีเพื่อนและกัลยาณมิตรที่ดีในการคบหา
• ว่านอนสอนง่าย: มีความอดทนและรับฟังคำสั่งสอนด้วยความเคารพ
• ขยันในกิจการงาน: มีความฉลาดและไม่เกียจคร้านในการช่วยเหลืองานของเพื่อนพรหมจารี
• ยินดีในธรรม: มีความรักในพระธรรมวินัยและสนุกสนานในการสนทนาแลกเปลี่ยนธรรมะ
• ปรารภความเพียร: มีความมุ่งมั่นในการละอกุศลและเพิ่มพูนกุศลธรรม
• สันโดษ: มีความพอใจในปัจจัยสี่ตามมีตามได้
• มีสติ: เป็นผู้มีความระลึกได้และรู้ตัวอยู่เสมอ
• มีปัญญา: มีปัญญาที่หยั่งรู้ถึงความเกิดและความดับแห่งสังขาร ซึ่งนำไปสู่ความสิ้นทุกข์อย่างแท้จริง

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า หากภิกษุรูปใดประกอบด้วยธรรม 10 ประการนี้ ย่อมถือเป็นผู้มีคุณสมบัติที่น่าเลื่อมใสและเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยให้หมู่คณะเกิดความสมัครสมานสามัคคี เอื้อเฟื้อต่อกัน และสามารถดำเนินชีวิตในสมณเพศได้อย่างราบรื่นและงดงามตามพระธรรมวินัย