ภชิตัพพาทิสูตร

ภชิตัพพาทิสูตร (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงสอนหลักการเลือกคบหาและปฏิบัติตนต่อบุคคล โดยจำแนกคุณสมบัติของบุคคลที่ควรคบและไม่ควรคบ ด้วยเงื่อนไขทางจริยธรรมและปัญญา เพื่อให้ผู้ปฏิบัติได้รับประโยชน์สูงสุดในการพัฒนาชีวิตและหนทางแห่งความหลุดพ้น

หลักธรรมสำคัญในพระสูตรนี้เน้นย้ำว่า ภิกษุไม่ควรคบหา ไม่ควรยกย่อง ไม่ควรเคารพ และไม่ควรสรรเสริญบุคคลที่ขาดคุณธรรม แต่ควรปฏิบัติตรงกันข้ามกับบุคคลที่มีคุณธรรมครบถ้วน 10 ประการ ซึ่งเป็นแนวทางของ "สัมมัตตธรรม" หรือธรรมที่เป็นฝ่ายถูก ตรง และนำไปสู่ความเจริญงอกงาม ดังนี้:

• สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ)
• สัมมาสังกัปปะ (ความดำริชอบ)
• สัมมาวาจา (การเจรจาชอบ)
• สัมมากัมมันตะ (การกระทำชอบ)
• สัมมาอาชีวะ (การเลี้ยงชีพชอบ)
• สัมมาวายามะ (ความพยายามชอบ)
• สัมมาสติ (ความระลึกชอบ)
• สัมมาสมาธิ (ความตั้งมั่นชอบ)
• สัมมาญาณ (ความรู้ชอบ)
• สัมมาวิมุตติ (ความหลุดพ้นชอบ)

บุคคลที่ประกอบด้วยธรรม 10 ประการนี้ คือผู้ที่ควรแก่การคบหาอย่างยิ่ง เพราะเป็นผู้ที่ เปี่ยมด้วยกุศลธรรม มีความบริสุทธิ์ทางกาย วาจา ใจ สามารถกำจัดความถือตัว (มานะ) ได้อย่างสิ้นเชิง และเป็นผู้ที่มีปัญญาเจริญงอกงามอยู่เสมอ การคบหาสมาคมกับผู้ที่มีคุณธรรมเหล่านี้จะส่งผลให้ตนเองได้รับอานิสงส์แห่งความเจริญ และสะสมบุญบารมีให้เพิ่มพูนขึ้นตามลำดับ

โดยสรุป พระสูตรนี้ทรงสอนให้เหล่าพุทธบริษัทเลือกบุคคลที่ควรค่าแก่การคบหาโดยยึดหลัก มรรคมีองค์ 8 พร้อมด้วยความรู้และความหลุดพ้นเป็นบรรทัดฐาน การเลือกคบกัลยาณมิตรที่มีคุณธรรมดังกล่าวถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการรักษาศีลธรรม ปัญญา และการนำพาชีวิตไปสู่ความสำเร็จที่แท้จริงในทางธรรม